కథలు గాథలు

కథలు, గాథలు

వేలూరి శివరామళశా ని.

పిర్ర
. ou షొ

'శ్రీ రవీందు9లు ప్రొక్ళత సంస్కృత సారస్వత; జై మం.
సోచీననుగు గాథలనుండియు,చరికంమునుండియు వస్తువును క్వీళరిందీ క కొంత '
వస్తువుమోద దమ యభిపాంయమును ముద్రించి కథా? ఆను గింథమును. "
వంగఖాషలో రచించిరి, దాని కిది తెలుగు. .
ఈ వస్తువునే గొహించి మజికొందజు కవులు మటీకొన్ని కథలు రచించిరి,
వారిలో అనటోల్‌ ఫాన్‌ స్‌ అను వా రొకరు, వీరు బోధిసత్వావదాన
మందలి “ఆభిసౌరము) ఆను కథలోని వస్తువును గహీంచి పరాసు ఫాషలో
కథారచన చేని దాని కొక నూతన ముఖ మొసగిరి ఎవరి యభిరుచి వారిడ్ని
శ్ర అనటోల్‌ ఫా9న్‌స్‌ రచన తెలియకముందు అతనివలె స్వతంత్ర
రచన చేయవలయు నని నాకు దోచలేదు. అంరకుముంజే చేను రవీందు9న్సి
చెలిగించుకొని కూర్చుంటిని,

సుమార పదునేనేండ్ల . కింద నాకడ జదువు బాలుర కీ కథలు

చెప్పుచు వచ్చితిని, పీబలమగు వాకి కోరికరయీ నాయీ యనువాదము
నకు ఇార ణము,

శ్రీ! రవీందు9ని శకి యందజకును పరిచికము ; నాయళ క్రి యందటకును
నుపరిచితము ఊం. ఇక ఫుట తిప్పుడు,

ప్రీ థ్రిశ్ర

ఆ, ఆది లేనివా(డ! యాత్మా! యరీతుండా |
కథలు సెవ్వు నాకు. గభలుసెవ్వు!
కడలు లేని రేలు కను జీల కూర్చుందు ?

కథలు సెప్పు నాకుం గథలు సెప్పు.

చఎటయుగము లవెల్ల నాత్మకథ
లొయ్యనం దెచ్చి భ వత్‌ నమున9మం
దెగదిగ గుమ్నురించు, నుటి
అ యిన్ని యా జీవన థార లుబ్బి నీ
యగణితమా జలంబుల ల
యంబగుం బిమ్మట వాని కించు కే
నగవడంబోేవ డాకలక
లా రవదోవాలముం బంవావామున్‌=

అ, అలలు లేని యో భయంకరనకానమా |!
కొనకు వాని నెందు గొంచుంబోదు

వోయలీత ! నీవు నా యెదలోపల.
గథలు సెప్పు! మంచి కథలు సెప్పు.

వ
¥ జ

iv

ఓ. రవాళ్ళారి ! యో సబ్ద్బ! యో యతీత !
కథలు 'సెవ్వును నాకును గథలు సెప్పు!
నీ వచేతనుండవు కావు నిజము నిజము
కాన నిపుడు నాకును గథలు సెవ్వ |

గీ, నాదు నాయువువట్టుల నట్టినడును
నీదు సంచార మెంతయుకొ వినంగంగ౦టి
ఎన్నియో నాళ్ళనుండీయు నున్న కథల
సంచయము నాదు నుసులుల నుంచి వొమ్మి,

ఉ. ఓయి యతీత! నీవు భువ

నోదరనుందున దాంగీ చేయు దా
యాయివనుల్‌ , కడున్‌ ముఖర

మైన డినంబుల చావలంబులో
స్థేయయడ వెొదు గాన నింక.

జెప్పును నా హృదయాంత రాళ స
త్యాయతీనంబున న్నిలిచి

యా కథ ల్రీ కథలుకొ రెహాూగ నీకో,

చీ రిక

ఆ. కథలు చెప్పు నాకు గథలను జెప్పుమా
మలవ నెన్న జెట్టి ముగ కథలు
కథల నన్ని నీవు కడు సంగంహింతువు
కథలు సెప్పు నాకు గథలుసెవ్వు !

అల్ల జీవనంవు టాకాకునందున
నెపుడు కానరాని లిపులతోడ
మజ్జలోన మెదిపి నాదు ముతౌతల
యుబును లెల్ల వాగియుచుందు క్‌వ్రు.

ఎవరు తేవుదు నుబుసు లేవురినను, వారి
యుబుసు లీవు నుఆవ వొక్కాయింత

వముజఆఅపు మూాగతనము కఠణచిన కథలను
భం ' చితృముగను దాల్లు వివ

ఓ మహామునీంద9 ! యోయి యతీతుండా !
వొని యన్ని (టికిని భాస యిమ్ము

ఫీయి తాత! చేత ముజ్బూత లూగ గా
గథలు చెవూ నాకు. గథలు చెప్పు!

జి
ఈ శో

vi

కథలు. గాథలు

అస
శ్రేష్ట భిక్ష
( అవదాన థతకనునుండి )

“బుద్ధుకొలుకు కుచ్చమును గోరి వచ్చితి
/ బారులార! లేచినారొ లీదొ

అంచు నెలుంగు సేసె నంబుదధ్వ నికి. బై
పెచ్చుగా పాకం.

ఆనాసంబులలోం గుహూధ్యనులు సేయంజొ చ్చె. బుంస్కో_ కిలల్‌
ఇగ వారంబులు వండిమాగథులు వక్క్మా-ణింపలతే డింక నా
తావ స్తీ నగరాంతరాళ ధవళపాొసాద శృంగంబులం
దావిర్భూతము లౌ-చునుండె నప్పుడే యాడిత్యశోొణ(పభల్‌.

భీక్షుకుండు వల్కె బిగ్గరగా నిట్లు :
నిద్రంజెందు ఫారమ! నెమ్మి లెమ్ము!

నాకు చిచ్చ మిడుమ్కు నాలోను వినినట్టి
పురమువారి యొడలు పులక రిం చె. 5

* ఇతడు బుద్ధదేవృని పిధాన శిష్యులలో నొకడు

౧

రోక్షలి శ

“వినుడు మబ్బు లుద్దవడి వానకాజున.
జాము చేటు నొంది చాన మిచ్చు

చెల్ల ధర్మములకు నీవియీ యెక్కు_ని
యంచు నల భిక్షు వజచి చెప్పె

అఆల్లకై లాన శిఖరంబు మెల్ల ఏడి
వాడ వాడల? దిరుగాడ వచి పృయున్న
యాది భిక్షువు గానము ట్లతని వాణి
మించె నాగాల భోగాల మేడలందు.

అవనిపాలకు(డు చా నలు మోడ్పుగనుల రా
జ్యము గీజ్యమున్‌ వృథా యంచు దలంచె
కోటికి. బడగాత్తు కోమటిపెద్ద (ద్ర
వ్య మి దంతయు వమ్మటంచు నెంచె
"శ స్తు లెల్ల రెడందం గీలుకొల్సిరి బాలం
గూడంబెట్టుట వమూయగ్గోడ యంచు
బాలికా లోకంబు చశావ్చంబు వర్తింప
గాల గడంగను సుంత కతము లేక
సుఖము లవి గత రాతివంచును దలంచి
కామినీమాల శువ్క_యె కానివీంచె
ఇంట నింట గవాతుముల్‌ జంటచాస
నిదురమబ్బు దొజంగి కన్‌దొగలు విచ్చె.

శేస్ట ఫి త

మేలుకనుండు విచ మును మోర లొసంగు. డటంచు నల్‌ దెసల్‌
చాల బృతిధ్యనింప మరల౯ా మరల౯ గడు వేడి సుప్త సౌ
ఛాళులఫపై నస్తుప్త మగు నత్షుల నెత్తి యనాథపిండదుం
డోలి గమించె నొక్క-(డును నొక్క-(డు లేని విశాల వీధిలో౯

కొొందటు కంఠ హారములు కీొందటు సెం దలమౌానికంబులు౯ా
గాందటు నూత్న రత్న ములు కొొందటు మేల్‌ జలతారుచీరలుకా
గొందతు వెండినాశాములు కొొందబు బంగరుటుంగరంబులు౯ా
వందలు వేలు గా విసరి వై చిరి భిక్షుకు కాలిముంగలన్‌ ,

భిక్షుకుండు వాని ఏక్షి ంపంగాంబోక
దవుల దవులయందె తాను నిల్చి
“అయ్య ! నాదు ప9భున కర్పింపుండా భిక్షు ”
యంచు మరలం బళల్కె, నజ్హు సాచి.

సొమ్ములపై చెలగల వ

'న్ర్రుమ్ములపై దుమ 2 గమె 2 రత్నమ్ములపై ౬
గొ మ్మెజుం గా డె౯ శ్రీమణకు(

డు మ్మృణి జోలియను గొం చిటుల్‌ వచియించెన్‌.

అయ్య పౌరులార ! యవభారుండా ! భిక్షు
వులకు రేం డతండు బుద్ధ దేవు.
డతని క్రికుండు మోర లన్నింటికంకును
నెక్కు_డోన దాన మెదియొ దాని. ౧౧

3

రో ప్పభితశ

అనంగ శేడు మరలె నరెౌం గోమటిబిడ్డ
యెలమి* బిభున కీయ నీవి లేక
నగరమెల్ల సిగునం దల వాల్సె భి
తుకుండు దాపు వనము చొజలగ బాత.

కూటికి జింపిగుడ్డకును గూడ? గొఅంబడి భూశయానయా
బోటియొక' ర్తు లేచుచునె మొక్కి. బిరానం దొలంగ౯బాతి సాం
జాటవియీ కడింది తెరమై చనా. దనమోా(ది పుట్ట మా
బాటకు సూటిగా విసరివై చెను భిత్వుకు కాల్కడం బడన్‌.

ఆరండు చేతు లెత్తి దరహాసముతో జయవెట్టి ధన్యవో
మూాతరొ నీకు దీవనలు! మాపభుకోరిక తీర్చితంచు నా
(పాంతపటంబును౯ శిరముపె 6 గొని బుద్దుపదంబులందు సం
(ప్రీతిని దానిం గాన్క_యొనరింప (బో మెం బురంబు ఏడుచున్‌ =
౧౮

ప్రతినిధి

1పాతఃకాలమునందు నొక్కెడ సతారా దుర్గ శృంగంబునం
జేతో మోదము చెంద గోరుచు శివాజీ మెల గూర్పుండి య
యు తావుల్‌ గనుచుండె నాసమయమందాచార్యు-డె రామదా
సా తో)వం జనుచుండె జోలె కరమం దల్లల్ల నల్టాడంగన్‌.

అప్పు డా శివాజి యనుకొనె నీరీతి
నేమి యాత. డన్నహీను భాతిం
దిరిపెమునకు* దాను దిరుగు చునున్నా (డు
గడప యొక్కొ_౯డేని విడువంబోక,

ఎవ్యనియింట 'లేమికిని నించుక యేనియుం జోటు పుట్ట వో
యెవ్యని యాజ్ఞ కడ్డ మొక యించుక్యయీనియు లేదొ యిట్టి నే
నెవ్యని కప్పు డవ్యలను నివ్యల బంటనొ యత్ర యొజ్తకున్‌
వవ్య నె నేంటివట్టునకు వాసన వాయ దింకేమి చెప్పువుక్‌,

చిల్తిగల కడవలోపల

నీళ్ళ న్నిండారంబోసి, నిజతృప్లను దాం

జెల్ల గె తీష్చుకొనంగా

నుల్లంబందులను దలంచుచుండె నితండపహోో. >

పో

చితిని ధి

ఆయినం జూచెదంగా కీ

యయవారల జోలె యెంత యర్పించినచో
వెయినూాటుల కొకమాటబుగ

నయి నిండునొ యంచు లోన ననుకొంచు వెసన్‌,

లీలం గాకితముం గలంబుం గొని యీలేఖంబు దా వా సనో
బాలాజీ నిటు రమ్మటంచు వడి నావ్వోనించి--' భిశూశ నే
వేళ౯ దుర్గము దాపుగా గురువు దా వేంచేయు నావేళయం
దీ లేఖంబును వారిపాదములముం దీ వుంపుమో” యం చనెన్‌.

గురు వంత బాడుకొంచున్‌
జరుగుచు. బోచుండె నతని సమ్ముఖమందెం
దతొ భాటసారు లెన్నియొ
తురగంబులు బండ్లు జవముతో. జనుచుండెన్‌.

“ శంకర ! యెల్ల వారికి నొసంగితి విండ్లను నాకు వంకలు౯
డొంక లె యిచ్చి తంబిక్‌ కడు జగతీభర మన్న పూర్ణ తాం
జంకంగొనెం జరాచరము చల్లగ నున్నది యోవబికారి! యం
'బాంకమునుండి లాగికొని యల్లన నక గయికొంటి బంటుగన్‌,?

గానం బీగతిగా సమాపనమునుం గావించి మాధ్యందిన
స్నానంబుం బొనరించి చాపులకు నాచార్యుండు "వేంచేయంగా
నానండించుచు, వందనంబును సపర్యం చేసి బాలాజి జే
డానం బెట్టిన చీటి పాదములముం దర్చించె నల్లల్లనక్‌, ౯

ప్రతినిథి
చూడం నా కాకితమును

వేడుకపడి రామదాసు వెస 7 కొనియెల

లేం డందు దనకు రాజ్యము

పీడును నర్పించినటులు విశదంబాయెన్‌. ౧౦

మటుదినంబునందు మహిపాలు. గనిపల్కె
రామదాసు “పుత్ర! రాజ్య మెల్ల

నిచ్చినందువల్ల నీకును గయికొని
నందువల్ల నాకు, నగున దేమి?! ”

ఇటు లన నా శివాజి యనియె౯ *గురుస తమ! నాదు జీవితం
బట. దమ సేవ కిమ్ముగను నిచ్చితొ నా వని పల్కె. నాగురుం
డటు లయినం దగిల్సికొనుమా యలజోలెను జంక కింక నీ
విట కట శే/గి బిచ్చమను నెత్త నిత్తటి రమ్ము నావుడుక

జోలె దాల్చి శివాజి యాపోలియందు
తిరిగ నిల్లిల్లు గురువుతో దిరిపెమునకు
బాలు రది బూచి లోనికి. బాబు తెంచి
తల్లి దండు)ల చెయి గొని తుళ్లి రాగం

అతు లై శ్వర్యరతుండు వానికిని భిశ్షూన్న ౦బునుం 7 కొనన్‌

(వత మిోసంగతి చూడగా జలములన్‌ రాల్‌ చేలు చందంబటం
చతివల్‌ సిగ్గనం 'జేవడంకంగను చా మర్చించుచు౯ బిచ్చముల్‌
మలతిలో నెంచిరి గొప్పవారి కివి కేలల్‌ లీల లంచుకొ మదిన్‌, ౧౪

ప్రతినిధి

కోటను రెండు నెన్సుదులు కొట్టిరిపొరజనావళ్రుల్‌ పనుల్‌
పాటలు పూర్తి జేసికొని పండిరి కిన్నెరవీణ చల్ల గా

మిటుచు రామదాసు వినిమాలితలోచనులై ముదంబుతోం
బాటను బాడలగా. దొడలా ఛ కుల యుల్ల ము పల్ల వింప(గ౯

ముల్లోకంబుల చేలునాడ ! తెలియంబోజూల సీ లీల నీ
కెల౯ లోటనుమాట లే దయిన నీవెవాంరి సర్భస్యముం
గొెల్లల్‌ గొలలుగాలగం కొ నెడు కోర్కు_ల్‌ సందడిం జెందంలా
న్యుల్లం బు ల్లముచెంతం (గుమ్మ కెద వోహో చోద్య మేవిా(పభూం

పొగద్దుగుంశెను నపు డల్ల పో9లిచివర

ఎ ౧౧

వాన్‌ (౧ గసిెంకిడి యన్నమ్ము వండి యొజ్జ
కొంత “నియిను శిష్యుండుగూడ క...
దానిలో? నాంతనానం బ%సాదంబు నంత.

ఏలిక నసవ్వుచుం బలిశె నిట్లు నృపాలుని రవ యు౯
ప్రలంగంచేసి దారి-జను భిక్షకు. జేసితి వేను లెంకనై.
వాలితి, జెంచ నింకం దమవాంఛిత మెయ్యది! యేదిమైననుం
చాలనము:ం బొనర్హు నని బాసయొసంగితి నీవ పెల్లున౯,

అనిన రామదాసు జననాథుతో. బక్కె-
గటియొ) నీవు పెట్టుకొంటి
లు లు లు |
నాదుమాట వినుము నాపేర నాకుగా
మహిప! రాజ్ఞ మను మరల గొనుము. ౧౯

ప్రతిని ఢి

ఓ నరపాలమా?ళి ! విధి యు క్కిగ నిన్నును దా నుదాసతా
ధీనుని భిక్షుక పతినిధిం బొనరించెను, నాకుగా మహీ

జాని వధిక్‌ గహింపు మిక్‌ సాగరనాగర రాజ్య భారముం
బూనియు రాజ్యహీనుగతిం బొలుుము: చాలును జూల. జెవ్పీతి౯.

వెండియొక మాట 'యోతండి) వినంగదోయి
నాదు దీననతోపాటు నాదుశాటి
వేకొనంగదోయి రాజప తాకగా
నిమిడియున్న ది శాంతం దీన,

అనిన* దలవంచి భూధవుం డా_ర్జీ నుదుట
"బేరుకొన నేటియొడ్డునం గూరుచుండె
గొల్లవిల్లల పిల్హన(గోవు లాగ

నావు లిండ్లకు. చే బూ ద్ర స్తమించె.

అపుడు రావుదా సనన్య మనస్కు-(డై
పితిభతోడం బద్యరచన జేసి
శుతిని మేళవించి శోంత9 పేయంబుగా(
గంర మెత్తీ పాడగా దొడంగ”.

ఒడయనితో సంసారపు

నడుమను బంధించినావు నన్నును నీవె

క్‌ (డవయ్య నాకు గానం

బడకుండగ జక్క చాంగువాండవు బళిరా |

కధలు, -గాధలం

తేడా నే భవదీయపాదుకల భూరిశద్దతో దెచ్చి కొ

న్నాండ న్నీ పదవీఠ జేశమున నున్నాండం బ్రభూ | సంధ్య చే
కూడె న్నే నిక నెంతకాల మిటులం గూర్ప్చుండుదు] న్నేను నీ
వాడ న్నీ విం బరు లెత్తుకొనిరావా నీదు 'రాజ్యానికిన్‌ . ౨౫

౧౦

tay హ్మ్‌ ణబు౯లడు
(ఛాందోగ్య- ఈ చంపాఠక-- ర అధ్యాయ)

అల్ల సరస్వతి యొడ్డున €
బెల్లు బెనవై చికొనిన వేరడవులలో
నలుకొొను నల షవాయల
య మియా.
"వెల్లువలో న_స్తమించె వేవెలులనస వెన౯.

కడుపారయణా మేసి కన్నుల నజవూసి
నటి ధేనువులం బేక్వుటి వలిచి
మరలించుకొనివచ్చి మాతే గోవమునంట్టి
స్నానంబు లానరించి సంధ్య వార్చి
గురు బేవు-డగు గాతముబువపి.కి ముమ్మాఃు
అిమ్ము7గా౫ బక్షి ఇమ్ము చేసి
ఉటజాంగనమునందు హోోమాగ్ని వెలుంగులోం
గూర్ప్చుండె బుపుపో9కుల కులంబు
శూన్యము ననంతవుగు మింటం జొచ్చి శాంతి
'ఛ్యానమునయందు మగ్ను మైనట్రులుం డెం
"బలు కుతూహాల ముప్పు శిష్యుల విధాన
చారకలు పం కులు” దితి కూరుచుండె.

౧౧

కథలు, గాథలు

ఆశమంబు చకితమైపోవంగా గురు
గాతముండు శిమ్య గణము జూచి

బ్రహ్మవిద్య మోకు. బ్రవచింతు నియ్యెడ
సావధాను లగు. డటంచు. బల్కెై.

అట్రత జిం గరంబునను నర వము గైకొని వచ్చి ముంగిలి౯
మెట్టి ఫలపసూనములు మేదిని. బెట్టి మునీందు౨)పాదముల్‌
ముట్టి సుధామృదుస్యరము ముద్దులు గూర్చం బికీగళంబుతో
నిట్టులు వల్కె చెల్లరకు నింపుగ బాలుం డొకండు భ కి,తో౯.

అయ్య బిహ్మవిద్యయం దభిలాపి.నై
పీక్షుం/గొనల నేగుబెంచినాండ
సత్యసంధ ! నేం గుశ శ్షేతఏవాసిని
సత్య కాము. డండ్య) జనులు నన్ను.

అన విని గొతముండు దరవోసముతోడుత వత్సలత్యముల్‌

పనుపడం బల్కె నిట్టులను: బాలక ! మే లగుంగాతి ! శాంతిని
న్నెనయుత ! నీదుగో[(త మది యెయ్యది! "శీవలయమొక్క బాపండే
కనుగొన బ్రహ్మవిద్య కధి కారి యటందురు పెద్దలందణు€-. ౬_

౧.౨

క

శాలకు. డాచిచూచి భగవానుండ ! గోత*విధం "బెటుంగ లాం
జాల మదంబ నే నడిగి చయ్యన తే పరుచంతు నంచొగి౯

వాలి మ పజ్జ ననుజ్ఞను బొంది లేచి యా
త్మాలయనీమ కాతండు ప౦ియూణ మొన'చ్చె జవంబుతోడుత౯.

ఇరు అనయు నడవిం నడచుచు
సెజిందీసిన యేలు దాంటి నిడాముడా)
భరితమగు నూరి దరగాం

బరల్‌న తనతల్లి యింటి పంచం బొ చ్చె౯-

ఇంటిలో నొంటి దివియ యెసంగసచుం జె

చ్యారశా ఖల జేతుల నానుకొనిన

తల్లి యల్ల జబాల పుత్రకుని మూరు

కొనుచు మంగళమే +? యని గుచ్చి యెత్తె.

అమ్మరొ ! బ్రహ్మవిద్య కడు నధ్యయనం బొనరింప గాతమున్‌
నమ్మి చనంగ గౌతముండు నాదగు గోత్రము గోరి బాపయే
చు మృధికారి దీని కనుచున్‌ వచియించెను గానం దండి నా
మమ్మును గోత9ముం 'దెలివి మన్బుమట౦చుంగుమారు.డాడినళ౯'

మహిపయి జూపు వెట్టి యలమాత మృదుస్వర మొప్పంబల్కెనీ
రహి; *నెల జవ్వనంబున థఛరంబగు లేవడి* గుంది సేయుచు౯
బవాపరిచర్యం గంటి నిను, భ్రర్భృవిహీన జబాలగర్భపు౯
గువాంబడితో యితం[డి!యికనో.చనుగో త్రము వేరు పేర్కొ న౯ ఖీ

*
*
౧౩

కథలు, గాధలు

పరదినంబునం దపోవన కుజాగగిముల సై
'చాలభానునికాంతి ప్రజ్వ రిల్లె
శిష్యులు స్నానముల్‌ చేసి యన్ద్రముతైన
జడలు నున్నగ వీపు కడల జాలు
శుచియెన శోభయు సోయగంబగు రూపు
నుజ్జ లంబగు మేను లొప్పుచుండ
మంచుచే నిగనిగమంచుం గాలు వెలుంగు
కళికలో సద్భక్తి కలిమి బలిమి.
గాటు కన్నీ టిచేతను గడలోంబడిన
పున్నెముల పోఎవులో యన ముద్దుగాంగం
గూరుచుండిరి గాతమగురువు చుట్టు
నిండ జెరిగిన ముది మరినీడలందు.

అలి రుంకారముతో జల

కల తానముతో విహంగకాక లితోడన్‌
మిలితమయి సామగానము

విలసి లై౯ా శిమ్యకంఠ వేణువులందు౯.

3k
శ్‌

అపుడు సత్యకాముం డరుదెంచి డగ్గటి

ముని పదద్యయంబు ముందు వలి

నిలిచియుండునంత నిర్శల చేమ నా

క్రీర్యదించి ముని వచిం౫ా నిట్లు ౧౮

౧౪

గ చావా గయుడు

నాయనా సుదర్శనా ! నీదు గోతింపు
నామభేయ మేమి నాగ నతండు

వంచు తలను నెత్తి భగవానుండా ! గోత్ర
"మెటుగటగజూలనయితి నిద్ది యనుచు,

తహతహ నేంగుచేంగచునె తల్లిని గోరితి నామె వల్కె నీ
రహీః'నెలజవ్యనంబున భరంబగు లేవడిం గుంది, చేయుచున్‌
బహాుపరిచర్యం గంటి నిను భ ర్హృవిహీన జబాలగర్భపున్‌
గుహూంబడితోయితం డి! యికనోంచనుగోత్రము వేరు పేర్కొనన్‌”
అల్లవార్శ విన్నయంత రహస్యాలు

గడలుకొనంగ శివ్యగణము శే

పెద్ద లే నెపెరకు బెడ్డలు ౫రవాటు

వెట్ట రేగ నీగలట్టువోలె.

రొందటు చీచీ యని రిం

కొొందటు కడు బకలంబడిరి కొందరు లజ్జం
బొందని యనార్యు గర్భము

నిందించిరి యందతుం గొనిరి విసయము౯ .

అంత గాతమముని లేచి యల్ల బాలు

నెత్తుకొని విగశగాలాట నిట్లు లనియె

సత్యకుల జూతుండవు ద్యిజస_త్తముండవు

అవుర ! య బౌాఛవ్మాణుండవు నీవా తీలంప? ౧౫౯

౧౫

మస్తక విక్రయము
(మహావ స్వ్వవ దానమునుండి)

శోసలాధిపతికి. గుతలంబులోపల

సాటి యన్నమాట నీటిమూట
అతండు విన్న వారి నారయణ? దలి దండి)
యేమి లేనివారి కిల్లుముల్లై.

అతని కథవించు గారీ

పతి కోసలు నన్ను మించువానిగ లోకుల్‌
నులియించువారళు ? యని

మతి నభిమానంబుతో డ మండుచు( జచ్చు౯*

ఎవ్వ్యనిగ ధై నాదిగువనే యగునో యలవాని దానమే
'యొవ్వరిశేని యింత యగునే! దయ దబ్బణజ యీవి బొంకహో
యివి మనంబునం గనిన నెంతేయులల్ల యిదెల్త € గేవలం
బవ్విభుం డేననంగ హృదయంబున. బెంచిన మచ్చరంబు సూ,

నేనాపతీ ! కృ పాణము

బూనుము సెన్యంబు నెల్ల బూంచుము బళిే

తానాయె దానక ర్హండు

వానికి నాపైని నెంత వారత్సల్యంబో ! రో

షు
ఈ 31

౧౬

మస్త క్ర విక్యయమను

కోసలరాజు యుదమున. గోల్పడి రాజ్యము ఏడనాడి యా
నాసము-ాసి పేరడవీ పాలయిపోయను గానిరాజు సిం
పోసన మెక్కి. సభ్యులను నారసీ యెవ్యండు లక్ష్మి శ్రగౌచుకో
వాసిగలాండొ వాండె తగువాం డల దాతృత కంచు నవ్యిన౯.

అందజు చేనిమాట విని యక్కట దారుణరావు వెంతేయుం
జందురుంగాడ మింగు సిరి చాల బలీయుని బాహు వాక్క_ ళు
పొంద జూచుంగాని కనంబోవదు ధర్న్మువు మోము మే మిటిం
దందుల దండి). గోల్పడితి మంచును ఘోవమీలి రొక్క- పెట్టున,

ఏరు జగద్బంధువు ల

వ్యారికి నెవ్యారు రిపులొ వారల వదనం
శారయంగా రాదంచును

బోరనం బదిదెసలుంగూడ బోరు కలం7౯.

వంచు. గాళిరాజు వెస గోపముం జెంది
యేల నగరమందు నింత చింత ?

ఏను లేను? యి కెవ్యరికోన మో
యెల్లలోక మకట యేడ్చి చచ్చు!

ఓడియు నన్నును౯ గలుచునో టతం డక్కట శతు శేవషముల్‌
కూడవటంచుశా స్ర్రుములు ఘోవీలునో యి యమాత్య వర, వ్‌! యె
వ్యాండల కోసలాధిపునిం బట్టి యొసంగునొ యట్టి వానికిన్‌

మాడలుమూా (డు వేలు బవాుుమానమటంచును జూటంబంపువమూా!

౧౭

కథలు, గాథలు

అనిన రాడ్డూత లల్ల రాజ్యంబునందు

వేన వేల్మార్లు డప్పులు వేసి రిటులు
కోనలాధిపునిం బట్టుకొన్న వాండు

మూూాందడు వేల్యాడలం గొనువా. డొహోహూా??

*
« స్య

మాసిన చీరతోడం గసుమాలవ్రు వేసముతోడ? గాననా

వాసమునందు. గ్ఫుమ్మరిలువానిని గోసలచేశ నాయకున్‌
డాసి యొకానొకం డొకదినంబున నోవనవాసి మార్గమా
కోసలప _త్రనంబునకు( గాంచెము నాకు వచింపవే యనెన్‌.

విని కోసలజనపతి యో

యనఘా ! యది పొడు బేశ మటువోవంగా,
బనియీమి పొసంగినది నీ

కని యడిగిన బాటసారి యనెం. చా నిటుల౯.

కోమటి చేను వర్తకముకోసము వారిధి. బోవుచుండ నన్‌
శాముల ముంచి నాదయిన నావ మునింగినదయ్య నే నిశు
'మూమున వాడవాడ. ఒడి మునిని నె తలంబోదుం ? గోసల
స్వామి మహావదాన్యు' డని పల్క-(గ వింటిని నింటనింటనున్‌.

O౧౮

వు స్తక వీక 9యము

వని రాకొవమురుండు 'చిజునగ

వొనరంగం గన్నీటి నాగి యొక్కింత మనం
బున నాలోచించియు దా

ననియెను నిట్టూర్చు చిట్టు లాతీ నితోడ౯.

శోకంబు క ము ఎ నగా

వ్యాకులపడి డవులనుండి వచ్చితి పాంథా !
నీకోరిక నిక్కు-ముగా౭

జేకూరును, దాని దారి జెప్పెద రమ్మా!

*
షు 4

కాశీరాజు సభాంతరాళమున( జక్క_ం బొల్బె నంత౯ జటా
రాశిం దాల్చినవాం డొకం డచటికి౯ రాజూచి జేడోయి నీ
జేశం బేయది ? యేల వచ్చితి వన౯ దీవించి నేం గోసలా
ధీశుండ€౯ా నను. బట్ట నిచ్చెడు ధనం బిండల్ల జీవారిక్రి౯.

అనల నాశ్చర్యమైపో యె నందణకును

అంగజాలెల కన్నుల నళు) లుబికె

కాశిపతి కొంత సేపు నోర్కదపలేక

యెట్టశేలకు నగుచుం దా నిట్టులనియె. ౧౭

Ria

కథలు, గాథలు

చచ్చియు నన్నునున్‌ గెలువ(జాలిన చాతురి మాపై నీ
సచ్చరితంబు సీయళము. జాట(గయబంచెద నేంటటియాజ్రిలో.

జచ్చితి నేను కమ్మణి నొసంగితి రాజము దానితో మన
స్పిచ్చితి నన్ను నేలుకొనుమో యిక గోసలదేశనాయశా !

చినుగు పాతల వనవాసీ. జేర్చికొనియి

గాగికారాజా ముఠాల గడె మీాం౧ద

మలిన శిరమున దనచేత మకుట ముంచే

బురజనుల ధన్య వాదముల్‌ బోరుకల, ౧౯

230

పూ జారి
(అవ దానళతకము)

మాయామానవుండై న బుద్ధుపదముల్‌ మన్నించి తద్దూళి చే
దోయింై కొనిపోయి తో౭టనిడి యెంతోయత్నముంజేసి యా
యాయిాశిల్పులంగూార్చిముచ్చటలు మోయక౭౯ శిల్ప సారంబిల౯ా
ఖాయంబె చన బింబిసారుంజెలమిం గట్టించె స్తూపం బాగి౯.

వ్యాజము లేనిభ క్రి యలరారంగం జల్య్వమడుంగు డాల్చుచు౯
బూజెలుచెక్కు పాత్రమునం బూలు ద ళంబులుం గొంచువచ్చి వే
రోజను 'మేల్చ్మప్రమి్మిదల నుంచుచు నుందురు దీపమాల యా
రాజవధూటియుకా మజటియు రాజకుమారియు దానిముంగలకొ

స్త
షు స

అట్టండు బింబిసారుని యనంతరమందు నజాతశతు)ండ౯-
పట్టి నృపాసనంబునకు వచ్చినయంత నె తండి%ధర్ధుముల్‌
పట్టిపలార్చి ర_కృనదులం బడందో9సె సెను బౌద్ధ శా్యస్త్రుముల్‌
కట్టలుగట్టి "యజ్ఞళిఖిం గాల్ఫ్బెను గట్టడి సేసె నిట్టుల౯:

౨౧

కథలు, గాథలు

'వేదములును 'జేండ్లు వివులునుం దక్క-6
దగరు పూజ కెవరు ధరణిలోన

ఇద్ది శాసనం బి చేమరం బోకుండీ !
అట్టులేని వచ్చు నవల. జేటు.

*
షు *

ఒక్క- శరద్దినాంతమున నొయ్యన స్నానముచేసి పూవులం
దక్కిన ద%వ్యజాతమును జామరపాకునం గట్టి పమ్మిదల్‌
చిక్కని తట్టణాట్టుళొని శ్రీమతి నాంబడు చాసివచ్చి తా
నొక్కె_డ నిల్చె రాణిపదయుగ్నము కేసి కరంబు గాంచుచు౯.

పూలంగాంచి వడంకి రాణి యనియెం బూజాపురస్క్మా_రముల్‌
ఇచాలుం జాలును స్తూపమందు నెవశే సన్నద్ద్నులె యున్న చో
శూూలారోపణమో వివాసనమొ యంచుం జాటశే తొల్లి నీ
వేలా యీ విషయంబును౯ మణచినా వే శ్రీ)మతీ నావుడు౯.

శ్రీమతి యంత రాడ్వధువు చెంత ల కేంసడు నామె యప్పుడే
హేమప్రు దర్పణం బెనుట నెత్తుచు, కశహాపట. జెందిరంబును౯

బాాముచు దువ్వుళొంచు నొక వంకను లొ మతింజూ చెంజూపుతో
'బా9'మెకు చెందిరంబు చనెం చాపట వంకరవోయె నెంతయుక౯.

౨3౨

శ్రీకి 'తెల్విమాలు చాసరీ యెంతటి
"తెగువచేతం బూలు తెచ్చినావె
వంగు మింక నెవ్య "ఆక్క. డం జూతురో
అరుగు మురుగు ముంచు నామె యనియె.

శుక్ష యన్న రాజసుత సంజవెలుంగులో
గూూటిచివరం జక్క. గూరుచుండి

గంథపఠ న మొంటి గావించుచును దాని
గాంచి నేల పు స్తకంబు వైచి.

ఇపుడు తేనియాన యెవ్య రెజుంగరు ?
ఇట్లు చావుమిోంది కేల దూ ?
వీచ్చిచాన! బాలు హాచ్చెన చేతలు
అంచు. జిప్పెం గడు రహాస్యముగను.

శ్రీమతి యర్హ గ్యపాతమును చేకొని యింటికి నింటికే౧ యో
భామినులార యా పిభువువారల పూజకు వేళయాయె మా
రీమెయి నుంటిశేల యని హాచ్చరికించినం గొంద అందుల౯
శ్రీం మతిం గాంచుచు౯ భయముంజెందిరి కొందణు తిట్టి శేపున౯ త

శ్రా9వ _న్సీపురథధాత సౌధములపై సాయంతనాలోకముల్‌

వేవల్‌ నించెను డారు లన్నియు. దమోలీనంబులై పోయె శే
తోవ౯ా సందడియుం బిచారమును దోడ్లోంద గె బా చీనదిగ్‌
'బేవాగార మునందుది వ్వె వెలుంగాం ద౯ (మో గఘంటాధ్యనుల్‌ అ

33

క ధలు, గాధలు

రమణమోా ణెను శరద9జని చీశటుల నా
కాశంబుమో(ద నశ్షుతసమితి
మో) సింగపుమోము మోసాలయందు దీ
రృముగా నభంగ శృంగములగములు
పాడయగాయబూనిరి వందిమాగభులు సం
ధ్యా కాల యోగ్యముల్‌ దండకములు
ఆబచిచెప్పిరి లెస్స ద్యారపాలకులు Et
రోలగం బది యంతమొంబదె నంచు
మేడసపె నున్న పహరులు మిలీ చూచి
యషప్పు డొండొండ ననుళొని రల్ల స్తూప
మూలమునయందు6 బంకుల కాలుచున్న
వేమి ? యవి దివ్వెలా ! యవియే యటంచు.

*

ఆ యుద్యానములోని ఫస్టు. దలా ర్లాయత్తులై _శ్రిమతి౯
డాయంగా.జని క్తి దూసి చెడుదానా! యేల యారాతోకం
బీయంబూనెదు ? చత్తువే యెనతవే యీ వన్న నే (శ్రీమతిన్‌
నాయుద్యోగము బుద్ధ దేవునకునున్‌ దాస్యం బనెం జల్లంగన్‌ .
నాండు రకభార యాఢడెను శిలమోాంద

నాంటిచేయితోడ. దోటలోన
స్తూపమూలమందుC( దుది దివ్వె 'వెలులోది

ఆతీపోడు చారి మాజిపోయె. ౧౫

తిర

అభిసా ర ము

(బోధిసత్త్వావదచాన కల్పలత)

తొల్లి మభురలోని తెల్లని పా9-కార
తటము ముందు భూమితలమునందు

ఒడలు ములుచి పండే నుపగు సుం డనియెొడు
వ 9మణకుండు లోకసన్ను తుండు.

అల్ల పురి నెల్ల దీపంబు లాఆకిపోయు
వవాలముట్ర్రుగం దలంపులు మూయంబడియెం
౫ప్పంయబడి యెను ఇా9వణకాలమేఫఘ
సముదయంబులచేత నత.త9సమితి.

అఆఅప్ఫఘుడొక యుందె రవ్వలు

రప్పలు ఎవాదిగినడి ముసల రవ్యషతఈు తరటుకా
గుప్వూ చుపగుప్రుగుండొల

చిప్పలకుం ఊజాంకెి నతడు చివ్వున 'బేచ2ి౯ాం

3౫

కధలు, గాధలు

ఒబంగారుపసిమికి శృంగార మొడ హరు
మేన నల్లని చీర మేళవించి
చందురమామషె జలదంబు శకలంబు
పాలుపున మోముపై ముసుంగు గప్పి
చేదీవ నిండారోం జిగిరించెనోయన
దళములు విచ్చుపూవులును దాల్చి
అవయవంబుల కొక్కయర్థంబు "దెలిపెడు
లాగున నగల నలంకరించి

నగరనటి హేమకటి విటనవ్య రాగ
మత్త వాసవద త్త తా మరులు బూని
యభిసరింపంగ6 బోవుచు నాత్ముపాద
మచట నతనికి? దవులగా నాణగిపోయి.

తా నది రాయి గీచి కనె ధారుణియందుల గూరుచున్న య
వ్యాని ముఖారవిందమును వాని కనుంగవ౭ జిందు నందము౯ొ

వాని యనంత కాంతియును వాని నిరంతరమైన శాంతియు౯
వాని మెటుంగు ప్రాయమును వాని బెడంగు తెసంగుకాయము౯.

వాసవద త్త యాందలను వాల్చి యలంతిగం బల్కె. నిట్లు నా
దోసము గావు మో విమలతోయజలోచన ! చి త్తగించి మా
వాసము చేరుమా ! కఠినభాగము లీ యుపలపి) బేశముల్‌

నీ సుకుమారమూా ర్లి శయనింపగః గ్‌ "జంగిపూల సెజ్జలే ! ౬.

ఏ౬

అభిసారము

అది యిటు లాడినంత. గరుణాకరు. డాతండు పల్కె. నుందరీ

యిది తేటజీగాదు నాకు నిటులేడకు. బోదువొ పొమ్ము! నాకు నొ
క్క_దను తటస్థమాను గుటిలాలక ! యప్పడు మర్వంబోక సీ
సదన నికుంజ పుంజముల సన్నిధికి౯ విధిగా వచ్చెద౯.

జడివాన గుజిసె. బడంతుక

జడీ సెళ౯ వాయువున( బలయశంఖము మోోలె౯
చడుగులు మిన్ను లమి.దం

బొడవయి కడు నట్టహాసముం బొనరించె్‌.

ఫో
షు #

నాంటి కింకను నేండాది దాటలేదు
తలపడే వసంత మల డారితీలల. జెట్లు
-మొగ్గదొడీగ దివాణపు. బూలతోంట.
బొగడ కలిగొట్టు శేరాణి పూలు విచ్చి.

దూరమునుండి మంద మగు ధోరణి గాలిని వేణుగాన మే
పారెను నెల్లరుక౯ మధువనాంతరమందు సుమోత్సవంబుకై
వారిని ఏరినిం విలువ( బంపుచు. బోయిరి శూన్యప త్తనా
కారము చూచి కావలయు? గల్యలరాయండు నమ బక్కు_న౯ా

.9౭

కథలు, గాధలు

ఎవ్వరు లేని మార్గమున నెంతీయు వెన్నెల నెవ్యెలుంగునక్‌
బువ్విలుకాని బోలు యతిపుంగవ్రుం జే/౧సఏచునుంటడె. గోయిలల్‌
కోవిరి చెట్లపై ౧ గొసరికూసెను వానికి చేడు వచ్చెనో

సవ్వడి నేసికొంచు నభిసారపు రాతి” యెవం జెతంగెడి౯ ?

నగరంబు నెల్ల చదారకియు

నగడితీయును దా(టిపోయి యామ9వణమునళ
నెగడు తరుచ్భాయంబున

నిగనిగలాడుచు నతండు నిలువంబడియె౯.

అతని కాలిముందు నతివ యొక్క. ర్షుక
పాడు తెగులుచేత బాడెలుపడి

కుళ్ళు మేనితోడం గుక్కిమై పడియుండె
మసిని జల్లి నటులు మచ్చ లెనసి.

అంటిన ముట్లన రోగం

బంకుడు నలదాని కుళ్లు నంగంబు ప్ఫజల్‌
కింటకును భయము చెందుచు

వెంటనె విసమట్లు పాజువేసిరి బయట౯,

అచట. ౫సారుచుండి యతివరుం డవళథమోా

దాని తలను 'జేశ్చెం దనదు తొడను

ఎండు పెదవులందు నిడె సీరు చల్లని

చందనంబు రాచ. జానమేన ౧

అభిసారము

జరజర మొగ్గలు రాలెన్‌

గురుకురు మని గోకిలాళి కూసెం దరుల౯
చెబు తెజుపి వెన్నెలలచే

భరితం బె పోయి శేయి బమసి మదించెల్‌.

“ఈసమయంబునందు. దము రెవ్యరు నాపయి. (బేమ+ బూని వేం
చేసితిరో దయామయులు చెప్పు 'డటంచును నాతి పల్కె స

న్నా ్యాసియు- * నేంటిరేయి యదనై నది నాండు వచించినట్టులో
వాసవద త్త! గావునను వచ్చితి*నం చనియెన్‌ గృపామతిన్‌. ౧౭

3౯

బుణవిమోచనము
( మహావ న్వవడానము )

ఓరీ నిద్దురబోవుచుండితిరొ మీ రున్నారొ చన్నారొ వి

న్నారో యింకను లేదొ నాదగు ఖజూనాలోనె చౌర్యం బహోో
మోరల్‌ దొంగను బట్టి యాయనియెడన్‌ మి మోతలల్‌ నిల్య ఏ
వారంబందుల నంచు నాశెకులతో వాకుచ్చె రా జుగుడై

దానితో? దలార్లు దారులు డొంకలు
మిజు బల ములును వటు బరి

ఉం వన్‌, ఉని
లిండ్లు గండ్లు లోని వెల్లయు గాలించి
మరలుచుండి) దొంగ దొరక'కునికి.

నగరము వెలుపట, నొక జీ

ర్త గృహంబున నొకడు నిధ్దురం బడియుండ౯

“వగ నిదుర; ఏండె ము)చ్చ”ని

వగవక తలవరులు వాని బంధించి రొగి౯. 3

3ం

బుిుణపవి మోచన మూ

వాం డొక పెద్దవర్తకుండు వానిది తక్షశిలాపురంబు వే
రాడల వజ్ర నేను, డత. డశంములం గొనివచ్చెం గాచికిం
దోడనె సొత్తు నంతయును దొంగలు దోచిరి దాన రిక్తుండె
పాడు గృహోోేదరంబునను బండె ని. కింటికిం బోవ నెంచుచున్‌.

వాని, దలార్లు పట్టుకొని వచ్చుచునుండంగ మేడపై గవా
శవమూన వసించి యొక్క_కలం గన్నటులం బథికప్ర)వాహమున్‌
మౌనముగా విలోకన 'మొనర్చుచు శ్యామ యటన్న పూర్ణచం
(దానన కాశిరాజసుత యల్లన నుల్ల మదెల్ల రల్లనన్‌.

అమ్మక చెల్ల ! నవ్యకుసుమూంబకు ఏనిని దొంగవానిగా
నమ్మిి తలా ర్లిజే చెజికు నడ్పుచు నుండిరి నెచ్చెలీ సము
దంమ్మయిపోయె నామనసు దబ్బున నీ వటులేగ్‌ * యీకుటీ
రమ్మన కల్ల దొంగ గొని రండ *ని వారలతోడం జెప్ప వే.

శ్యామ యను మంతిరాజం
'చామూలాగ్ర)ముగం జెవులయందున సోంకన్‌
సొంమి భటాలళికి మేనులు

మాంచిత మాయి బోయె రుషయు నొకింతన్‌.

'కాశిరాజు కుమారిక క్యాలుచున్న
మేడనడిమికి నారెకుల్‌ మెట్టి రంత
వారివనుకను దల వంచి వచ్చె వజ
చేను డాలోహిత కపోలనీముం డగుచు.

వై

కధలు, గాధలు

“కానితజిలోన దగనట్టి వానిమోందం

గడు నయాచితముగ దము కరుణ దొరల

ఏ మిపుడు రాజసన్నిధి కేగవలయు

నమ్మ ! సెలవించు నారెకు లనిరి పెలుచ,

అప్పుడు వజిసేనుడు రయమ్మున నెమ్మొగ మెత్తి సుందరీ!

త ప్పెణుగన్‌్‌ దలారులకు దక్కిన నన్‌ జెజసాలలోని క్రీ

చెప్పున బోవనీక యిట జుల్క_న చేయుట నీకు లీలయా?!

గొప్పయ? కౌతుకంబ? సమకూర్చితి బన్నముపై ని బన్న మున్‌.

అతం డిటు లాడినంతటను శ్యామయు నిట్లనె నక్క టక్కొ_-టా

కుతుకమె ? బీలయే? యిదియు గొప్పయె ? నామెయిమేల్మి
పెన్న గల్‌

శత్రము లొసంగి నీ యినుపసంకిలలన్‌ నొనుదాన నో గుణా

న్విత! వినుమోయి! బన్న మిది నీయది కా దింక నాది చూచితే.

ఈ కరణి. బల్క్మి-నంతట రాకొమారి

పత్ములములగు రెండు రెప్పలును దడిసె

అల్ల "పొరుగూరివాని జేహాంబునుండి

బన్న ముం గడ్డి పొజంగవయిచుకరణిం

“నా నగల నన్నింటిం గొని నగరపాలు

రార! యీతని విడువు. డం? చనియె శ్యామ

శ ద్రద్రి యసాధ్యంబు; చేనికి నెవని తలయొ

గొనక కిను కాగి దని రారెకులు బిరాన. ౧౩

33

బుణంవిహో-దనము

తలవరు లిట్లు పల్కుడును చామరసానన వారిచేతులన్‌
బలువిడి. బట్టుకొం *చిదిగొ "బాబులుగా! పరచేశి నీతనిన్‌
నిలుపుండు ఆెండు నేలు కరుణింపుండు చాలును మోకు నెంత యో
బలియును బున్నె మంిచనియె “వల్లియటంచని రల్ల యామికుల్‌.

మణునా౭6డు తెల్హవాజెడు
తతి దీపము చేతం బూని తరుణీముణి యా
చెబిసాల యినుపతలుపులం
దెణచుచు లోనికిని జనియె చేవతవోలెన్‌.

అలవజి సేనుం “డింకం

దెలవాటును "బాణములను దీయుదు రంచు౯
మెల మెల్ల నిష్టదై వం

బుల నెద6 దలంచుచును బొద్దు పుచ్చుచు నుండెన్‌*

ఎలమి రాజసు తాకటా శ్లే ంగితమున
వజసేనుని సంకెలల్‌ భటుడు విప్పె
వజ్ర నేనుండు విసయవశత( జూచె
ఫుల్ల పద్యంబువంటి రాట్సుతో మోము.

శ కర్మ మది కట్టి కుడిపింపణగాను బంప(

గవిసి జెదిరింపవచ్చు నీకాళరాతి

-శీషమున 'వేగుజుక్కను జేతందాల్చి

వచ్చు నుషవో మ అెవతవో వనరుపోశ్ని ! ౧౮

33

కథలు, -గాథలం

చచ్చెడి వానికి. బాణము

విచ్చోటికి ముక్తి వొక్కయింత దయకు ని
ప్పచ్చర మి పాడూర౯

లచ్చివి దయ వం చెదం దలంచెద నిన్నున్‌.”

అని యిటు లాడినంతటను కను దయావుయినే యటంచు న
వ్యనిత వికావిక న్నగియె బంధనశాల సమ స్తము౯ భయం
బునను వడంకె భూమిధవుపుతిక న వ్వది 'వెర్రినవ్వుగాం
జనిచని 'యేడ్పులో దిగియె జవ్వని యంతట నూబడిల్లుచు౯

ఈయూరం గల గట్టిరాలగుమిలో సీఛాామనుం బోల చే

రాయుం గల్లునె! "యంచు వాని కరపరగం బాత్మహ_స్తంబుతో
రాయం కొని వెంట బెట్టుకొని కారాదేశము౯ా చాంటటుచుం
బోయెం దోడ నుపోదయంబు వరణాపూరంబుపై 6 గన డెళ౯ా

శేవునందున సిద్ధమై నావ యుండె

దాని యంచున గా ల్వెట్టి తరుణి యెక్కి.
భద9ముగ నాల్లుదిక్కులు పాజంజూచి

నిక్కి. నిలుచుండి పర జేశి నెక్కు_మనియె,

నావుడు నాతం. డెక్క. దదనంతరమందున నాతి పల్కె “నో
జీవనదై వమా! వెనుకచింతేలు ముందటిచింతలుం దిగం
జా9వుచు నీదు వెంట ననుర క్తిని నొక్క-పవాహమందు నే
సీ విధిం జేలిపోతి నను నీవిషయంబు మరాకు మెన్న (డున్‌”.

కెర్ర

బుణవిమో-చదచనమూు

అంతట నోడవారు తెర లన్నియు వప్పిరి నావ యప్ప్రవా
హాంతరమందులం బడియె నవంల నవ్వరణా తరంగిణీ
పాఏ)ంతవనాంత రాళముల పక్షులపాటలు తకేనెయూటల
నంతతముక వినంబడియె. జల్లనిగాలులు సోలె మేనికి౯.

అప్పుడు వజ%నేను. డల యంగన మోమును నాత్శవత్షమం
దొప్ప్రుుగం 'జేర్చికొం చనియె నో చలి యెంత ధనం బొసంగి నీ
విప్పారుగారివాని చెజు యాంగలోంజేసితి ఏ దరిదు™ం చెం
తప్పును దీర్చికోవలయు? నంతయు. జెప్పు మిళో దయావతీ !

-ఈమెయి బలికిన యంతటం

'బృముడిచే గాశగిలింత వబిగిసికొనంగా
“ఆమాట యిపుడు కాదని

భామామణి పలికె నౌక పరువిడం దొడలరా౯.

నడినెరత్తిపె ని సూర్వు(డు

విడిసాం బల్లియలలోని "వెలందులు శుద్దిం
బడయుచు బిందెలు కొని
తడిబట్టలతోడం జనిరి చారిం గనుచు౯.

(పొద్దుటివూట సంత యయిపో యె దటద్యయమందుసందడుల్‌
రద్దుగనాయె నెంతేయును గామపథంబు మనుష్య హీనమై
సద్దుమడంగా నావికులు స్నానము చేసి భుజింప నావనుక్‌

బెద్ద వటంబు శేవునను నిల్సిరి పీడలు మందా బర్వంగళ్‌. ౨౮

3X

కధల, “గాధలు

తోంటలందున నీడలు దీబుకొనియి
నలసతం జెందియున్న వివాంగమముల
ఈమారవంబులు కాకా రవాంతరములు
వింద మనినను చేయడ వనలో రావు.

పంటచేల పరీముళం బంటుకొనిన

గాలి యల వ్యామముసుగును గడగందో9ాసె
పిణాయ వేగ ఛరంబునం బరవశయగు
ఇ్యాము చెవిలోనం జరఆజేని యనియు నిటులు :

కలికి కణిక ంబుతలె న వృంఖలలం చావ
కట్టలివి తీయరాని వృంఖలలు నాకు
ఎట్టు సాధించితో ? నీదు బుణ మదెల్ల
వడ్డితోం దీర్తు జెప్ప మావార్త లెల్ల.

-ఈమెయిం బలికిన యంతటం

"్రముడిచేం గాయగిలింత చిగిసికొనంగా
నామాట యిపుడు కాదని

భామామణి పలికె నాక పరుగిడం దొడయలా౯ాం

మెడ్‌ "తాఛడులు వెలుగ చాంపలను ముడిచి
వేవెలుయు టోడ యసాది” రేవు జేరి
నొడ్తులకు నానుకొనియున్న యుపననముల
చల్లగాలులు నావ కలలై € దగిలె

వెళ

బుణంవిమోదనము'

చవితి చందు9౦ండు చనుచుండె శాంతమైన
నీట వెన్నెల నిడుందమొ నిగనిగమనె
చెట్లపాదుల చీకటుల్‌ రైల్లిరొదల

వడక? దొడలగాను ఏణతీవల విధాన

ఆయెడ దీప మార్చి యలయంగన చల్లనిగాలి కల్ల వా

తాయనమందుల న్నిలిచి యాయతశేశకలాప మా విజే
శీయుని వక్షమందులను చీశటిమేజయి పాజుచుండలాం
జేయుచు వానిమూపునను జేయిడి యిట్లనె మెల్ట మెల్లగ౯ ం

సీకొలు కే నొొనర్చినది నిక్కము ర్‌ప్టము వాల. గప మా

రా కడు గహ మాపనిని నట్టులు చేయుటకంకు. జెప్పూటల్‌
నాకును జాలం గష్ట మయినన్‌ వచియించెద సంగ్ర)వాంబుగా
నాకత నీవు విన్నపయి స్వాంతమునుండి తొలంచివైవుమూ !

ఉ_త్తీయుం డను రాచకుర%ం డొకం జెంతో పేమ హోలామదో
న్మత్తుండై నను చేడిపించు నతం డి నా కోర్కిచేం జె ర్యముక౯
నెత్సిం దాల్చుచుం బాణ మిచ్చె నిటుల న్నీ కోసమే జేయుటం
జి త్తంబందున నాకు గారవముగా. జింతింతు సరో త్తమా !

కలువల రాయడు కుం కెను

బలువులుంగుల నిదుర నె త్తీపయి. చాల్చుచొగి౯

జలనంబును శబ్బ్దంబును

నలంతియు లేకుండె నప్పు డడవి యదెల్ల ౯. 5తా

వెలి

క థిలు, "గాథలు

అల్లన వజ్ర సేనుకర మంగన సపెంగటినుండి జాణ నా

యల్లక మప్పు డా యుభ యులందున మూగదియె వసించెందా
బల్ల క వజి సేను. డొక ప్సస్తరమా యనివించె శ్యామ యా
వల్ల భు కాంగిలింతం దెగి వాని పదంబులవాలె( దీవనా౯

శ్యామ తటాలున న్నెగసి యాతని జూనువు లాత్శబావాులకా
చా నెనకట్టి యిట్లనియె “నాదగు పాపముచూచి బ్రహ్మా "తా
చముయి శిక్షయేని విధియించుత దాని భరింతుంగాని నా
స్వామికి నీకుంగాను నెది సల్పితినో యది నీవు సెపువూ.”

అనవుకు నాత్శజానువుల నాతండు వెన్క_కులాగి రాచకూం.
తును గని “నాదు పొణములతో బనియే మద కలె నీకు? నీ
ఘనమగు పాతకంబువెలం గట్టి కటా యుసురుల్‌ (గ్రహించి నా
మనికి సమ స్త మెప్పటికి మైల యొనర్చితి వేమిచెప్పుదు౯ ?

ఓపీ పిశాచి నాయెజుక నొందక చేసితి విట్లు నాదు ని
శాంసము నీకు. జాల బుణపడ్డది నాకొక రెప్ప పాటునుా
వాసికి? గా డశంచుం గరినంబుగ నాచి వచించి నౌకనుం
బాసి తేటాలునం జనియె. బాదము లేంగిన చొప్పునకావనిక్‌.

ఇడిన పాదముకింద. నెండుటాకుల మర
మరలచే నలవనీ మహి చలించె

వాయు ప్రసారంబు వనతలంబున లేమి
గుల్మగంధంబులు గుట్టబడియె

కెరా

బుణపవిమోదనము

నీకిరి బాకిరి పాకిన కొము

తవుముబచే విక ఎతరూపములు దాల్చె
పోవల దనునట్లు తోవ లన్నియు మూసి

యల్లి బిల్లి గం దీవ లల్లుకొనియె.
తాను వచ్చిన దారియు ధరణి గలసె
బడలి కూర్చుండి నచట నాబాటసారి
వాని'వెనుక నుపచ్చాయవలెను వచ్చి
యెడగ నిలుచున్నయట్లివా శెవరు చెపుము?

గువ్పిలి బట్టి యాతే డలికుంతల నిపష్ప్పులచూడ్కి-.6 జాచి నీ
వీప్పటిశేని న న్విడిచి యీంగవుగా యని గర్జిలంగ నా
కప్పురగంది మించుగతిగాం. జనుదెంచుచు. గొండవాగునం
'దెప్పలు ేల్పు పెందరంగతీరున నాతని నావరించుచు౯

జిలిబవీలి పలుకుల బిగి కొ

గిళులన్‌ ముద్దులను నలంతిగిలిగింతల నూ

ర్పులను జెమర్పులను వగ

ర్పుల నల చెలికాని ముంచి మోహముతోడ౯.

నిన్ను౯ పీడను నిన్ను ఏడ ననుచున్‌ వేమాటు భౌవీంచుచున్‌
నన్నున్‌ వీడకు నేను నీకొజ కొగిన్‌ గావించు పాపంబునున్‌

మన్నింపంగను జూడు కానియెడలన్‌ నన్నుం దెగం జూచి యీ
యన్నాయంబును సున్నజుట్టు మనుచున్‌ యాచించె నత్వా రె

దె"

కథలు, గాధలు

"వీలకొలంది భూమిలగల వేళ్ళు వడంశెను జీళటుల్‌ భయో
జ్రేలత గుడ్డిగా ననుభవించెను నంతిమయాచనా సంరం
'బాలిగ నూర్చుల న్నలింగి యా ననంతరవుందు నెవ్యరో
చేలపయి౯ వడిం బడిన నిహ్టుర శబ్ద మెనంగ ముంగలి;

వజ్రసేనుండు చొజురాని వనమునుండి
క)చ్చణం గమ్మరిలి "వేగ వచ్చుసరికి
గంగయొడ్డున సీశ్వరాగార శిఖర

మరుణ కాంతుల నిగనిగలాడం వొడలొా,

వజిసేనుండు తా వెరివానివోలె
వటియొడ్డున నొక్క-పు ర్వేని చేని

యినుక దిన్నె లయందున నెల్లపొద్దు
గడంపె మాటాడకుండ నొక్క_ండును నెట్టా.

అల్ల మధ్యాహ్న భాస్క-రుం డగ్నికశల
నతని మోందెను జలకుంభహా స్తలెన
పల్లె వెలందుక “లో యిల్లు బట్లనటి
వీల్లండా ! రమ్ము*టంచును బిలిచి రతని,

దప్పికచేత నాలుకయు. దాలుయుగంబును నెండిపోవుచు
న్నప్పటి కాతం డెత్తైదుట హా స్తమువేరువ గంగపాజు చు
న్నప్పటి కొక్క_బిందువును నై నను ముట్రండు; లేత వెన్నె లల్‌
గప్పెను నంకపాంకములుగా. దగిలె౯ా జ్యర మల్ల వానికి౯, ౫౧

శం

బుణవిమోచనవమూ

అల వజ సేనుం డాగహ

బలమున నొకపరుగు దీసి పడవం బడిమె౯
బలు మంట. జూచి కడు న

ర్శిలి రివ్లున సెగిరిప జెడు మిడుతంబో లెకొం

అక్కడి పానుపుమోందను

నొ క్కందియ యుంజె నాత( డుడుగక డానిం.
జిక్కు_ని చూపుల జూచుచు

నక్కున చా నొత్తుకొనియె హ_స్తయుగమునన్‌

అతని హృదయాంత రాళ

కితవుయి యల నూపురంబు చితవిచితా)
కృతులను ననుకృతి జేయుచు

థత్రముఖముల వజ మనగ రుంకారించె౯,

ఆత. డంతట శ్యామ వీళతాంబరముల.
బోవుగా. జేసి దానిపై మోము వాల్చి
చాన బొల్బెడి మేని నెత్తావి యెల్ల
వీల్చెం దనివోని వెళ్లి మా వేశమునను*

అంత నస్తాచలేంచాొనుయాయి మైన
శుక పక్షువు' బంచమిా సోము డల్ల
నల్ల చేడాకుల యనంటి యగనందు
పొద మిడి జాతీ పడియె' దత్సర్యములను. Ae.

ళం

కధలు, గాధలు

అల వజ) సేను డంతేట

బలువడి నప్పడవ నెక్కి 'బావాద్వయి ముం
గలకు౯ా జాపుచు రమ్మా

చెలి! రమ్మా చెలి! యటంచు జెచ్చెలి( విలిచె౯ +

అప్పు డరణ్యమునన్‌ సడి

సప్పుడు లేకుండ నొక్కు ఛాయ నడచుచుం
జప్పూన రాయగడరాం గడల్‌

గప్పిన చీళటుల 'నేటిగట్టున కోంతేన్‌,

వాని ముందు నుపచ్చ్చాయవ లెను వచ్చి

యెడగ నిలుచున్నయట్టి వా రెవరు చెపుమః?

“ చెలియ! రారమ్ము రిమ్ముంచు. బిలిశ నతండు
స్ట వచ్చితి న టంచు. బలికి నవ్యామనయన,

అంతట రాచబిడ్ల యలయాతని పాదములందు వ్యాలి స్‌

వింతటితో కుమింపు మిక నింతటితో తమియింపుమో దయా
క్యాంతేము నీదు దవ్నీ ణకరంబున నా కఠినంపు బా్రాణముల్‌
సాంతము గావుగా యనియె శ క్రియడంగు స్యరంబుతోడుత౯

అనవుడు వజ్బసేనుం డల యంగనను౯ వుణమాత్న మర్చిలిం

గని తముణకాల మామ బిగికాణగిటం జూల. జమత్కృ 'తాత్సు-డై
తనరియు నంత నామె దవుదఫ్వుగ నెవ్వడిం దోభసిపుచ్చి యో
వనితరొ యేల వచ్చితివి? వచ్చితివేల! యటంచు గర్జిలె౯. ౬౧

రం

బుణవిమోచదనముం

గుండియల. గాలు నంగారఖండ మైన
నూపురము దీసి గంగయందులను సై చె
వలువ లన్నింటి నావలం బౌజం జిమ్మె
శయ్య యది యగ్నిశయ్యగా నయ్యె నపుడు.

అంత నాతండు నెమ్మాము నటు మరల్చి
కన్నులను మూసికొనుచు నక్కలికితోడ
“మరలి పొమ్నింక నన్నును మణ చిపొమ్ము
వెనుక కేంసము వేగిరం) ఒబనుచుం బలిశె

అంతట రాచపట్ట ధిర మల్లన వాప్పీ తుణంబు మాటయు౯
మంతియులేక రాతిప)తిమ౯-బలె నిల్చి పరకుణంబున౯ా

శాంతి భజించి భూతలమునం దన జానువు లాన్చి వాని పా
చాంతికమందు భో కి, వెలయం బ్ర)ణమిన్ల్‌ యనంతీ రంబున౯.

ఏటిదరి కాజడవి సేరుటిరులలోన

కీయనోయన నడచుచు మాయమా యె

కలతే నిద్దుర నొకవింత కల తణంబు

లోన నిశివీకటుల మాయమైన యటులు. ౬౫

కొల6దిన ష్ష ము
( డివ్యావదానమాల )

మాఘమాసంబునందున మంచునకును
దోడి యల్లుండు చలిగాలి తోలుచుంజె
అల్ల వరుణాతరంగిణి నల్లనీరు

పాముచందాన జలజల బాతుచుండె.

కాశికారాజు నిల్లాలు కరుణ యన్న

తరుణి నగరికి దవుంగా. దనరు నొక్క.
పల్లెకడ సంపెగలతోంట ప9క్క- లేవు
నందు నోలాడ. జనె సకియలను గూడి.

తేని సమాజ్ఞచేత నలశేవున గానమమునందు నొక్క- పి
'బ్రనను "లేదుగాని దవులందు వనంబుల. బక్షీ కాకలీ

గానము మధ్యముధ్య్వ వినగాంబడియెన్‌ వరుణాతరంగిణీ
మానతటంబు దాన నసమానగభీరత దాల్చె నెతయు౯ా, 39

రర

~ కొొలం దినషము
లు

ఉ_త్తరవాయు వున్న త్తమై వీచె న
ప్పుడు తరంగిణియెల్ల బాంగిపొడిచె
నీరిపై బంగారునిగనిగల్‌ పసరించె
నలలెల్ల 6 బులకించి యాటయాడు
గాణిక్యమనం గోటిమాణిక్యధగధగ
లంచలంబున? బోసికొంచు6 జనియే
కాంతామతల్లుల కాకల మప్పుడు
కలతరంగముల సిిలగంజేసె
తమ్మితూడులచేతు లందముగం ది9వ్పి
నురుగునగవుల మ త్తిల్లై వరుణయెల్ల
కలిక్రిమూటల. జిమ్ములాటలను నీటి
బుడబుడధ్యని జద లెల్ల బూరటిల్లె.

ఉవిదలు మెల్ల నొక్కౌాక 5 యొడ్డున శిక్కి-నయంత్‌( దా నను
తృవముగ రాణి *“నేంజలికిం జచ్చుచునుంటిని మే నిదెల్లయున్‌
జివజివలా డె. గాళులును చేతులు గొంకరవోయి వెంటనే
యవి యివి పోగుజేసియిట నగ్ని నొనర్పుడటంచుం బల్కి-నన్‌ *

చితుకుల నేతీ తెచ్చుటకు. జెలంలు సంపెగతోంటకుం ద్వరా
న్వితలయి పోయి యచ్చటను వేడుక పెంపున( గొమ 3 లన్ని టిన్‌
గులికల కంట గొడ్డంటను గొట్టుచునుండంగ రాణీ చూచి యా
యతివల నందజం వీలిచియము మ్మునిముంగ లం జేతజూపుచుకాం౬_

ఈ

కథలు, గాథలు

మిరును మూరు పొండటకు మూయెదుటం గనుపట్టు పాక యె
వాంరిదింయీని దానికిని వహ్ని దగులు ప్పుడు చిన్న మంటతో
వారణ చేయంజూలం జలిబాధను వెంటనె నిప్పు పెట్టు డం
ఇవా రమణీలలావము దరహాస మొనర్చి బీమాదమ'త్త 'త్రయె.

కలిమియు లేమియుం దెలియ? గల్లిన మాలతి యన్న దాసి తా
నలంతిగం బలె. నిట్లు చెరలాటము విల్లికిం బాంణసంక టం
"బెలుకకు ’ నంచు నెందు వినమే? పరెహాసమునందునేని సుం

తిలువడి వదె! యా గుడిసె యేమునిదో మజి యీ బికారిదో! ?

రాణి యంత రోపరకాంగియె పల్కెై

జాజ్‌ ఎంత జాలి! పాప మెంత నాలి!

మెలంతలార! దీని మెడ గట్తిగా? బట్టి

గెంటివె వు డవలి కొంటిగాంగి?

అడంపంగరాని వేడ్క మెసలారం మాలతి ద్రోసి వెర్రులై
పడ(తుక లందటజుం గలిసి పాకకు నిప్పు రగిల్చి యార్చి ర
పూడ యొక ధూమదండము నభోమణిం గప్పుచు నగ్ని కుండమై
వెడలి శిఖాసహస్ఫముల వెలెను గాలియు. దోడ్పడెన్‌ వెసక.
పాతాళంబు పగిల్సికొం చెగయుచున్‌ జ్యాలాకృతుల్‌ పన్నగ
వాతంబుల్‌ దివికేసి పెదపడగల్‌ పై కెత్తి బిబ్లాడి న

చె తోచెం బ లయపిమ త్ర త్ర అప న నమ్యొ శ్రీ కోర ంబులం
'చా.తిన్‌ దీపకరాగిణుల్‌* మురయ నారంభించె నశ్రాంతమున్‌,

* ఈ యాలాపనచే నిప్పు పుట్టునని ఐతివ్యాములు కలవు,

ళల

కొలందినషమూ
టబ

పొా9ద్దుటింతలం బిట్టల ముద్దు పాట
'లేడుపులుగాంగ మాతిపోయెను బిరాన
ఆకులుం గొమ్ములుక రెమ్మ లవనిజములు
కాలి దోసెడు బూడిదగాగ నాయె.

ఒకగుడిసెనుండి మటి వే

తొకగుడిసెకుం గోగతివోలె నొగి దూంశి మహా
ధికమెన యగ్న గాగమము

సకలము తగులంగం బెట్టి చనె నిముసములోన్‌.

సంతోసము వెగటయి చన.

గాంతలతో నెవరులేని ఘంటాపథమం
దంతటను రాణి చనెని

శ్చింతముగా నల్ల (౫లువ చేతం గొంచున్‌.

అపుడు రాజు తా సభాగారమం దుండె
గామజనులు గుంపుగట్టి వచ్చి
ఇనువుడించు భీతి నెళ్తైటో బిగబట్టి
చిచ్చు చెట్ర మనవి చేసికొనిరి.

రాజు సభాసనంబు విడి ర కముఖుం డయి కాని వేళలో
'రాజపురంధి ముంగిటను వ్రాలి 'యహో మహివీ! యిచేటి దుర్‌
వ్యాజము? భాగ్యహీనుల గృహంబులనుం ద గులంగంబెట్టుకు
రాజుల ధర శి మియ్యది కరంబువచింపు మ 'టంచు బల్కి_నకా,

౪2

శథిలు, గాథలు

“ ఏమృయెొత్‌ంగి వాని నిటు లిండ్డ నుచుంటివొగాని యొండొెం
డో మతీనమూండొప్రాగుడి సెలుండెనొ మండెనా! యంతమందికిళా
"బాములు గలెనోటు? జనపాలుని పట్టపు బేవి కొక్కండా
జూమునుఖాన కెంత ధనజాలము ఖర నో యెజుంగవే?

గుడిసెలు రెండో మూడో

చడదడగా. గాలె ననుము దానికి నిట్టుల్‌

గడు బెద్ద సేయవల చ

క్కు_డు నష్టము లేదు బాలం గొలంది యిదిసుమి,

అనుచును రాడ్‌ భామిని యో

ర్చును డా దిగనాడి చాల రుసరుసలాడెన్‌
జనపతి దీ ప్పంబగు నె

మనమున రోసంబు మాటి మణీ యి ట్లనియెన్‌.

“ఎన్నాాళ్ళీ విటు రాణివాసమున నెంతే రాణివై యుందువో
యన్నాల్లున్‌ నిజువేదవారి యలంతన్‌ హోనిన్‌ గొహింపంగ లే
వన్నన్నా యది నే నెజుంగుదును సత్వం బింతటన్‌ నీకు నా
తెన్నెట్లో యది తెల్పలా వలయుంనగొం తే నిషుడో నిర్ణయా!’

అంత రాజునాన నరుదెంచి యొక దాసి

“రాణి నగల నన్ని రాల్సి వైచి

శ్‌ ట్టుకొన్న పట్టుపుట్టంబు బదులుగా

“చింవీ పాత యొకటి చేతి కిచ్చెం ౨౧

ళరా

కొల6దినషము
ట

ఆమెయి రాజవీథికిని నామె వడిం గొనిపోయి రాజు తా

సీమెయిం బల్కె.- “ఇంక నిలునిల్లును బీచ్చమునె త్తి యొక్క-డో
జాముసుఖాన కే కొలందిసంఖ్యల గీములం. గాల్బ్చినావొ యా
గీములం గట్టి యిచ్చి పయి! గిమ్మ్యునకుండంగ రమ్ము పామొగిన్‌,

వండాడి యిడితి గడు వీ

యేండాది చనంగ వచ్చి యీ సభకుం జే

మోాడిచి చెప్పుము కాల్సిన

నా డొదవిన యా కొలంది నష్టం బెంతో,) 9౨5

మూల్య పూ పి

జట

(అవదానథతకము)

మార్గశీర్ష ౦బునందున మంచుగాలి

తోలుటంజేసి పదృముల్‌ తునిసిపోయె
అల సుడానుని లతేటచోంట కొలకునందు
కంజ ముక్క_టి యెట్టులో కాని విచ్చె.

తమ్మిిని గోసి సుడదాసుం
డమ త్రం జూపంగం నోట ద్యారమ్ము సమి
పమ్మునకుం జని వేచెను
నమ్ముహిపుని దర్శనంబు నాసించు చెదన్‌.

దారిని? బోవ్రువాం డొకండు తావురపూవునుిజూచి మోద మే
పార శరీర మెల్లం బులకాంచితమై చన బుద్ద జేవుం డీ

యూారికి వచ్చె వారి పదయుగ్యమునందుల. గాన్క-యిత్తునం
ఇవారసి య య్య కాలవిక చాంబుజపున్‌ "వెల తెల్పగోరినన్‌ ఇ 3

Ao

మూల్య పాపి

మాలి యంత నొక్క- మావంబు బంగారు
తమి శీను బడయ(దలంతు ననియె

అంత్‌ వెలనుసాడ నల పాంధథు6. డీయంగ
నుల్గమందు. జాల నుత్సహించె.

అ త్తజిం డా ననర్ధ మగు నరము పూని పిసేనజి త్తక
స్నాత్తుగ వచ్చి ముంగిటను మంగళగీతము పాడి బుద్ధ చే
వో త్రము దర్శ నంబు గొన నొయ్యన చేస చకాల పద్శముం
(గొత్తగంజూచి *' యెంతవెల? కొందును బుద్భన కిత్తు నం చనెన్‌.

మాలి పల్కె * రాజ! మూవంబు బంగార
మర్తువిచ్చె నివ 4హోశ యుండు 3

అనిన “వూవదశక మర్ఫింతు ’ననె రాజు
“ పదులు రెండ 'టనియె బాటసారి.

నా కిమ్మంచును నాకు నిమ్షనుచు భూనాథుండు పాంథుండు తద్‌
వ్యాకోచాంబుజమూల్యముం బెనుచుచున్‌ వాదింపగామాలియోా
వ్యాకో చాంబుజ మేరికోస మిటు లీ యర ౦బునుం జెంబె నా
లోకారీతున కీయ నెంత ఫలమున్‌ లోగాందునోియంచోగి౯ా.

న చి త్తమండి తమకు జేతులు చోడింతు

నను కుమించుకొండి నళిన మిద్ది

అమ్ముంజూలనండీ ' యని పల్కి బుద్ధుని

వనముచెంత కొక్కొ_ పరుగు దీసె. లా

ఎం

కథలు, గాధలు

కన్నుల తుదనుండి కరుణరసం బూర
మోవియంచున నవ్వు మోసులె త్త
నవ్విన నవ్వునం బువ్వులు రాలంగ
శాంతిపనన్న తేల్‌ సందడింప
ముఖమండలంబున ముచ్చిచ్చులును గాలి
ముద్దుగా నానందముద?9 దొలంక
మదినుండి నిర్వాణమధువు పై. పె కుబుకంగ
మూ _రియెల్ల 'వెలుంగుముద్ద గాగ
తఖద 9మానవగణము చేకూర్చుకొన్న
పాతకంబుల కెల్లను బతినిధి యయి
బుద్ధ దేవుండు ధర్ముసన్వద్ధుం డగుచు!
గుదీరి ప పద్శాసనంబున. "ారుచుండె.

అల్లనసుదాసు డా సుగతు నారయు చట్టులె విస్తుపోయి ప
ల్కొల్లక ఉఆప్పవాల్పలోను నొల్లక దండములీల నేలపై.
జల్ల ౫ వాలి శాక్ష్యమునిన_త్తము శ్రీ) పదపంకజంబుల౯్‌
మెల్ల గల బంకజం బడియె మిక్కుటమైన ప్రపత్తి తితోడుతీ౯

అమృత వృష్టి కురిసి యలబు వు డిటు వలె
కురి) ! చెపుమ నీదుకోర్కి. నుంత ”
* త్రమదు పాదధూళి తక్కంగ చే కోర్కి_

తో-పంబోద 'టనియెం దోటమాలి ౧౧

నగరలక్ష్మి

(కల్పదుమావడాన )

(కావ స్తీనగరంబునం గలు వొగిన్‌ సంధిల్డ్ల దీనప)జూ
రావంబుల్‌ ఏని బుద జేవు. డల యా _రృపాణిలోకంబునుం
గావన్‌ భక్తుల నెల్లవారిం గని వక్కాణించె నీ రీతి “మో
రేవా రీయెడ నన్నదాన మిడంగా నేతెంతురో చెప్పుయణడా.?

అనయా విని రత్నాకరుం

డను కోమటి తలను వంచి సాంజలియై యి
ట్రనె “నీ పురియాశటి చి

చ్చును నాన్పెడీి శక్తి నాకు సున్న మహాత్మా?

అంత జయ నేనుం డన్న సామంతుం. డనియె
“జీవ! వలసినవో గుండె దీసి యిత్తు.-
గాని యిడంజాల నొక యన్న కబళ మేను
అన్న మది మాకె వాళ్లికి వాళ్ళి? యంచు.

అంత ధర్మపాలు' డనె నిట్లు నిట్టూర్చి
“పిభువ నాది యెంత పాడు బ్రతుక!
మైడి పండు పొలము పన్నైనం బండదు
వట్టి వపనికిమూాలువాండ నేను!

X3

కథలు, గాధలు

'మోముల్‌ మోములు చూచుకొొంచు నెనుకల్‌ ముందుల్‌
విచారించుకొొం

చామై నోలగ మెల్ల మాట పడినమ్రై యుండంగా దుర్భర

శూమం బేర్చిన ఏటిపె మణిస భాగారంబుపై ని౯ దయా

ధఛామంబౌ జినుకన్ను లాొప్పెసలౌ సంధ్యా తారకా కార మై.

అప్పు డనాథపిండదుని యాత్మజ సుప్రియ నమ్ళమా శిరం

బొప్పుగ బుద్ధ చేను పదయుగ్భమునం దిడి నీరు కన్నుల౯

గప్పగనీ బికారి తీమకెట్రడిం గై. కొననయ్య! తొండికిలా

దప్పినవారు నా సుతులు, తద్భర 'మెల్లయు నాది యం చనెక్కా

విస్సయము చెంది యెల్లరు బిచ్చక త్తే!

“యే యహంకారమదమున నిట్టిపనిని

నెత్సిపయిం. బెట్టికొంటివో! నీవ బెట్లు

చేయంగలదానవో ! సుంత చెప్పు మనిన.

ఆమె మొక్కి యనియె నక్షుయపాత)మే
కలదు నాకు నేను కడు బికారి

దాన౭వేసి తమదు దయ నూరగొందును
పార మొంద(గలదు ప్రభువునాజ్ఞ స్ట

ఆరయ బుణ్యులె న తమయందజు యిండులయందు నాదు భం
డారము నిండుగాగలదు నాదగు పాతి”ము మోర లెల్లం౫
న్నార ననుగహించినను నక్షయమయ్యుడు, దీనితో గృహ
చ్యారము లన్నియుం దిరిగి యా(కటి చిచ్చును నార్చివై చెద౯.”

re
ఎర

అవమానవర ము

(భక్తమాల)

భ్‌ కుండై న కవీరు సిద్దు డనుచుం బఖ్యాతి జేశంబుల౯ా

స కృంబాయెను చాలవృద్దజనముల్‌ సన్న్యాసులుం జానలు౯
రికుల్‌ కుంటులు లోనుగా నవయవా రిం బొందువా రజ్లులుక్‌
ర_క్కిం జేర? వానిపాక యొక తీర్ణంచాయె ముప్పాఏద్దులుక్‌ =

మంత మొక్క-టి పల్కి. మారోగమును బాప
వే యంచు దీనులై వేడువారు

వేరు నొక్కొ_టికట్టి బిడ్డలం గన నా
శీర్యదింపవె యంచు జేరువారు

కరము చుట్టును దప్పి కన్నులనుం బిసా
దింపవే యంచు నుతించువాదు

"దేవు. డున్నాండేమి దీనికి దాఖలా
యేమి యంచును వాద మెత్తువారు

రసనమోా(దను బీజాక్షరములు వాసి

విద్య నిడుముంచు నెంతయు వేంపువారు

ఇటులు వేధింప ేంబవ లెల్ల వారు

భీరు డగుచును నిటులు కిరు తలల.

MA

కథలు, గాధిలు

ఈ నీ కరుణావశంబున జనించితి మేచ్చునియింట దానిచే
నాకొజ కీరు రాకునికి నాకును నీకు నిలకీరి యడ్డమున్‌
చేకునికిం దలంచితిని నీ విది యారసి నాగృహంబు లో
వెకగృహంబు సేయుచు. బలాయనముం బొనరింతు వే (పభూ!"

ప_త్తన మెల్ల మ్లేచ్చపద పాంనువులం దల దాల్బుచుంట వి
(పోత్తము లోర్వలేక యొహాాహోే కలి పాదచతుష్ట్రయంబుళో
ని త్తతి వచ్చె పత్ర నికి నింతట శా స్తీని జేయకున్న చో

ను _త్తరమా తణంబుననె యురి బదాబదలై నశింప జే!

అంచు వార లెల్ల నాత్మలోం దలపోసి
అంకుటాలి నొక తె రాగం బిలిచి
అడిగినంత డబ్బు నిడుచు నల్ల కబీరు
నెట్టు లేని దూటుపెట్టు మనిరి,

సంతరోజున నొకనాండు తాటి నమొ

నంగడికి బోయె నక్క_బీ రప్పూ డతివ

అందజుం జూ-చుచుండంగ నావురు చుని

గట్టిగా వాని నడుమును బట్టి యేక్సి. జ

Ke

ఆనమానవరమూ

ఓరి శకుండ ధూ ర్తుడ మహోగు)ండ! యియ్యది నోరులేని చొ
వ్యారికి. జెప్పబో దనుచు వంచన చేయుబె? తప్పు లేని న
న్నీ రపి ఏడనాడి మజి యీవటు వేసెదె సాధువేవ మా
వోరము నీక వ్యన్ర్ర మిడ కాడికతో విడియాకు లిత్తువే !

అను చిటు దూజం జేరువల నారయు పాజులు వట్టి కిన్క- నా
తని గని “దొంగ! ధర్మువని ధర్మ ను నాశముచేసి యే మెటుం
గని గతి నెల్ల లోకముల కన్నుల దుమ్మును జల్లు టే? పతిం

గనియును యోగ్యయా సతికి గ్రాసము వాసము దూరమాయెనే)”

అనం గబీరు వల్కె. నపరాధి నో సతీ!
రమ్ము వేగ నా గృహమ్మునకును
నాకు నన్న మున్న సీకీల లేకుండు?
నాకు వ్యన్త్రమున్న నీకు నుండు.

వినయంబున నాదరమున.

దనయింటికి. గొంచు.6 బోయి దానిని. గని యో

జననీ! (శ్రీహరి నిన్నును.

బనిచెను నీచాతినీచు భవనంబునకు౯. ౧౮

Xz

కథలు, గాధలు

అనుచు గబీరు వల్క నల యంగన యంతయు. జూచి లోన నే
ననుకొనినట్లు గాక కథ యడ్డముగా. దిరి7ంగదా యటం
చనుకొని యయ్య! యక్కటకటా! తమమోందను నింద మోావీ సం
తేనగను నెత్తుకొంటి నిదె నాదగు నెలత్తిని మృత్యు చేవత౯,

అనుచును సిగ్గునం గడు భయంబున. గంవీలు దాని*జూచి “యో
జననిరొ! యిందు నీ దొసం గౌసంగదు సుంతయు నీవు తెచ్చు నిం
దను దల మానికంబుగతిం డాల్సితి నంచు? గవీరువల్కి. యం
గనకును భక్తి నిచ్చె హరిగానమును౯ మధురస్య్థరంబున౯,

ఆఅంత౯ దిగేశంబుల

నంతటను గబీరు నీచు. డంచును గడు సి
చదాంఠం బాయె గక్టిరును
నంత;కరణంబునందు ననుకొనె నిట్టుల్‌.

ఒడ్డకించుక దొరకుచో నోడగడయు

గరువ మది యేల నాకు నో పరమపురుప!

నీవు నాలోన నున్నచో నే నిలౌల్త

వారికన్నను గడుం గండి పదవి నుందు, ౧

రొ

అవవమాూానవరము

బంటొక్క_6 డల మహాత్ముని

యింటికి చా వచ్చి “యయ్య! యేలిక మిముం గ
న్గొంటకు వేడుకపడె నా

వెంటనె తా మిపుడె సభకు వేంచేయవల౯. ”

అనం గబీరువలఠల్కె; “నక్క_టా వాాత్యుండ
రాజసభకు నెట్లు రాగ నేర్తు?”
దదూూతవల్కె; “మూరు తోడోడ ara
మాట వచ్చు, మునుంగు మాదుకొంప

ఏలిక కొల్ఫునందు వసియించెను బ్రాహ్మణ రాజ వె చైశ్య ధరా
దాాళులు "వేణు వేజటుగను నందుల బారులు తీర్చియుండి ర్‌
డ్లోలగ మెల్ల గాతుక మహోత్పవమందు మునింగి తేల న
వేళ గబీరు వచ్చె. దన వెంట వెలందిని. నొంచు నెంతయుకొ

ఆ లలితాంగి వెంట గొని యాడకు వచ్చు కబీరు. గాంచి సే
రోలగ మున్నవారు తల లొయ్యన వంవెడివారు భూ)కుటీ
ఇవాలన చేయువారు విరసంబుగ నవ్వెడువారు చూచి భూ
పాలకు "వెంత క్రీ గతిగ వచ్చునె యం చనువారు నై రొగి౯. ౧౮

PC

కథలు, గాథలు

ఎంతటి లజ్ఞాహీను డొ

“కాంతను వెనువెంట గొంచు. గడు దిమ్మరు నం
చెంతయు మది రోసెను భూ

కాంతుండు కబీరు గాంచి తణమాతమునన్‌ స్ట

అంగజాలె రాజు నింగితంబు నెణింగి
యలకబీరు వెలికి ననిచి పుచ్చె
కూడంహాడం జేడె. నొంచుం గబీ శేశా
దన కుటీరమునకు వినయ మొప్ప.

చాటలయందుల న్నిలిచి చాపనసాములు నిండు వేడ్క_తో
మాటికిమాటణికిన్‌ నగి యమానుషవాక్యము లాడినంత నా
బోటి కబీరుముంగలను మోం-కజిలంబడి “రొంవీనుండి న
న్నేటికేం దీసి యింట నిడి యా యవమానము గొందువో (పభూ”

అని బోటి పల్కినంతన్‌

వినయముతోడుత: గ్యరు 'నీ వున్నా వే

జననీ నా పిభు విచ్చిన

యనూనమగు వరమ వించు నల్లనం బలికెన్‌, ౨౨9౨

ఒ౦

స్వామిలాభము

(భక్షమాల )

తులసీదాసు డొకానొక

మలుసంజ శే ఎశానమందు మనన ధ్యానం
బుల గానంబుల6 దనలో

పల దానే సంతసంబు వడయుచు నంత౯.

మృతి గను భ్ర్త్రపాదములమిోంద6 దలం దగిలించి మేడ్చుచుం
బతి చితి మాద నంతట గుబాలున దూంకెకుదాని(జూచు చా
సతి వలగొన్న నెచ్చెలుల సం స్తనము౯ జయనాదముం బురో
ఫీతులయు సాధునాదము నహీను. డతండు వినెం దటాలున౯.

ఆ సతియు నంత. దులనీ

చాసుంగని భక్కితోడ దండం బిడి యీ

దాసికి దమ | శ్రీముఖమునం

గాసంత యనుజ్ఞ యాయ. గావలె ననిన౯్‌, 9

£0౧

కథలు, గాధలు

వడ కేగనమ్ము యింత యాయోజనం
బనియె? దులనీడాసు. డధిక కృపను
భ్ర్తతోడ చేను స్వర్గంబునకు. బోదు
ననియె నల పతివితాళిమాలి.

ఇల పిడి స్వర్లమందలి

తలంవేలా తల్లి యం చతండు నగి యనే ని
టల స్వర్షం "బీవారిదొ

యిలమాతఎము సుంతీ వారి బేలా కాదో?

తులనీదాసుమనంబును

దెలియక యనె నామె భ్రృ చేవతం బడయం
౫లదాననేని సామా

యల స్వర్గం "బడవము కాల నావల దో9తున్‌ .

నవ్వి తులసిచాసు. డవం! యింటికి నేయ !
నాదుమాట నుంచు నమ్మకంబు
నేటినుండి యొక్క-నెలపై ని నీభ రం
బడయం గలవటంచు. బలికి నంత.

అల్ల పతిభక్ళ యెంతేయు నాసజేసి
వల్ల కాటిని విడి యే” వాసమునకు
అతడు చెప్పిన మంతొంబు ననుని మేవ
వమూామె జపీయించే. శుద్ద వా నంత రాత,

౬3

స్వామిలాభమా

చెల యొకం డంత నెంతయును నిండిన యంతట సనెంతముంది యో
కొలకొలవముంచుమించి యిరుగుంబొచుగున్‌ జవరాండు వేడుకన్‌
బలబలమూూ(గి నీమగండు వచ్చెనె?) నా విని యామె నవ్వుచున్‌
బలికెను మెల నా పిభువువచ్నె నటంచట నెల వారితో౯

వ్యగ9తగను వారు ప్రశ్నించి “ గతివరో |

యెడ నాతం జేడ నేడనంచు ?

ఆమె బదులు పల్కె! నంత;కరణమందు

నుండె నాతం. డుంజె నుండె నంచు. ౧౦

మల

సరుస వేది
( భకృమూాఅ)

బృందావనమున నది తట

మందున! గూర్పుండి మనము నందున భగవం
తుం దలంచుచుండె గోకుల

చందు)ండు సనాతనుండు సంయత మతి యె,

అయ్యుడం 'బేదపాజుం డొకం డల్లన వచ్చి నమస్కరింపలా

నెయ్యది యూరు? వేరుమజీయెయ్యది!యంచుసనాత నుం డనెన్‌
జియ్య! తేముం గనుంగొనలో చేను చరింపని యూరు లేద యా
దయ్యము నె త్తికోలు తుదిదాయకెను నేం డి నేమి చెప్పుదున్‌.

వరమానమంచు వజలు మండలమందు
మానకరము సుండు మాదునూరు

చేరు జీవనుండు వేరుమాత) మెకాని
జీవనంబె నాకు. జెలలగంబోదుం

నన్నుం బోలిన దీనుం. డెందులను గానన్‌ రాడు చేలున్న వే
యన్నం బంటలు సున్న తొంటిగతిగా యజ్ఞాలు యాగాలు లే
వ న్నాదమ్ములలోన. జుట్టములలో నత్యంతమున్‌ లేమిచే
నన్నన్నా తల మె త్రికోగ దిరుగలే కల్లాడు చల్లాడుచున్‌. ఈ

బరీ

పఠునజీది

ఆరాధించితి నీశంఠరుం గలను నా కాతండు కన్పట్టి న౯
బాఆజంజూచి సనాతనుం గనుము త-త్పాదంబులం బట్టు మో
భీకుం దండివిధంబుం గలు మతండే తేల్పుక్‌ ధనోపాయ మం
శూరా యిచ్చెను దై వవాణి విఫలం బౌనా విచారింవుమౌోొ.

అనవిని యా సనాతను. డహో కలలన్ని యు నిక్కు_వంబులా
ధనమది దంధనంబనుచు దానిని ముంటిబలెం ద్యజించితిం
గనుంగొనుముయ్య నా కిచట' గల్లినభాగ్యము మల్ల చిప్పను
మ్నుని తనచేత గామికి మహోవ్యసనంబును జెందె నెంతేయు౯.

ఇటులు వగచి యాత. డించుక మోాజించి
మజచినాండనయ్య మజుచినాండ

సీదుపల్కు_చూూడ నిక్కంబు చై వంబు
కలను జెప్పుమాట కల్ల గాదు.

ఈ యమునాతటంబునను నేనొకనాండు పదంబు లట్టిటుల్‌
వేయుచునుండణగా౭ బరుస వేది కనంబడె దాని. దీయుచుకొ
చేయు డెవండయేని చనుదెంచినచో నలవాని కిత్తునం
చీయెడ నేడనో విడిచియీంగతి గుర్తది నాకు లే చెద౯

అట్రట్టు చరాడుమ య్యా

యట్టడుగునం బడదు, దాని నంతగ ముట్ట
ముట్రకమును పే నీయి

క్క_ట్టులు సకలములు పోవలగలనని యనియె౯.

NX

కథిలు, గాథలు

అనవుడు (బాహుణుండిసుకనంతయు దున్ని యు గెలగించియుల్‌
"బెనువడిం దో)సియుం బకుసవేదిని దీసెను దీయుచుండ6గాం
దన మనికట్టు తాయమెతులు దానికి. చాశి సువర్ణ రూపమై
కనంబడె హ_స్తమెల్హ్టయును గాంతులతోం బులకించె నెంతయున్‌ ఠి

ఆ విప్ఫుం డలవాలుకాతలమునం దాసీనుడై విస్మయం
బూవిళ్లూరగం-జూచియాయమున యోహోయెంతయన్‌ విన్న చో
'నేవార్తల్‌ వినివింపబోదు? వినువాండే లేడుగా కంచెదన్‌
భావించెన్‌ రవి య స్తమించె యమునాపారపీ బేశంబునన్‌ :

"వెంటనె విప్పుడు 'లేచుచు.
గంటను 'బఛావృములు జాజ. గములంబులతో
జంటయగు సాధుపదముల
నంటుచు, దానిట్టు లనియె నతిభ కి మెయిన్‌,

ఏ ధనంబుచేత నెవ్యరు ధను లౌచు

మణిని మణి యటంచు మదిని. గొనరొ

ఆ ధనంబు కొంత యభిలవి.తు నటంచు

నెత్తి యతండు మణిని నేట వె చెం ౧౩

Lee

బి౦ దా

“వేణీ బంధము వము స్తకంబు పయినిం బెంపొంది లింగాకృతి౯

రాణింపన్‌ , గురురాజ మంత/మును నారాధించి బ్రావాంబును౯
బార ఖడ్డముం బూని యూా(తము నొగిం బాటించి, సికుల్‌ నవ
(పాణంబుల్‌ ధరియించుచుండి రెలమిం బౌంచాల చేశంబున౯

గురునకు జయమంచు గురునకు జయవుంచు
నెన్నినాదంబులో మిన్ను ముట్టు

నిర్నిమేషంబులై నెగడు చూపు ల వెన్ని
యో చూచు నవ్య సూర్యోదయంబు

అక్కు_పక్క-ల "మోద మెక్కి. రుంయుణయంచు
నెన్ని ఖడంబులో హేల మోాంగు

“ అలఖ ” “నిరంజనా” యను నెన్ని పీిల్పులో
పచరించుం బరభీతి భంజనంబు

అల్ల పాంచాల మెల్ల నహార్ని శంబు

నాడు వాక్యంబు జోక్యంబు గూడుకొంచు

అలఖ యలఖ నిరంజనా యనేెడు నొక్క

మోత "పెన్సిదమున నేకముఖత చెందె.

౬

కథలు, గాధలు

(బదుకుంజావులు పాదభృత్యు లనంగా భావంబు కుంభాంత రా
స్సదమా దీపముగా స్వ బేశమతియే భ్‌ ద్శంబు మంత 9ంబుగా6
బదునై. తల్‌తలలాడు కత్తి చెలిగా భావింపంగా. జేయు నొ

క్క దినం బొయ్యన వచ్చె నయ్యయిదు వాంకల్‌ గల్గు దేశంబున౯

ఎ

అల్ల మహోత్తుంగంబగు

ఢిల్లీనగరంపు చేవిడీలం దందా

వలికలు తొలంగుచుండెను

నల్తల్ల న ఫాదుపాహి యలసత బాన్‌.

సిక్కుల కంఠనాదములచే దివి కూయిడె. గ త్తి (మోంతచే
దిక్కులు మాజు.మోంౌ బలుది వ్వెలచే దళమైన చీకటుల్‌
స్ఫుక్కె బృతిజ్ఞ చే. దజవి శోణిత మోడి యిలాతలంబు కిం
జక్క_లణగంజీసె నార యయి జేబులు పాజుప చేశ మంతటన్‌,

తమతమదు గూండ్రనుండియు దజులిపోవం

దొంగి చూచుచునున్న విహంగరీతి

లతులతుల హృదయసలములనుండి

పోణములు తొంగిమాశె నయ్యదనునందు. ౬

ఓర

ఏరమ ద్రైలు వేళ్ళకు చేసినారు
వీరగందమ్ము జటొమ్మునం బెట్లినారు
ఏరతాయెత్తులను గట్టి వెడలినారు
సిక్కుపఏరులు వేగ నల్లిక్కు-లందు.

3

"మొగలుల సిక్కుపవీరులయు. బోరది మి త్తి కవుంగిలింత బల్‌
పగ నిరువాంగులుం గల బలంబుకొలందిం బరస్సరంబు ప

న్న గముల డేగలట్లు గభనాళము. కొని “దినుదీనిట౦

చు “గురునకుకా జయంబి యనుచున్‌ వెస నార్చిరి పెద్దపెట్టునన్‌ ల

తుదకు దురమున గురుదాసదుర్లమందు
కడిమి బందాను బందానుగా నొనర్చి
సొలుసులం గ టి సింగంపుం/గొదమబ లను
బట్టుకొనిపోయె ఢిల్లికి వడి దురాణిం

బరిసెలమోంద సిక్కుతలపాలల (గుచ్చి మొగల్‌ బలంబు ముం
దరం జన సిక్కు. లార్నొకశతంబు పిణుందన శృంఖలాధ్యనుల్‌
గురువునకున్‌ జయం బనెడి ఘోవ కొగిన్‌ శ్రుతి పట్ట నేగి రం
దటును గవాతమారముల దాగి కనుంగొనుచుండ నెంతయున్‌

ఓ.

కధలు, గాధథిలు

ఎల్ల రకు ముందు తమపా9ణ మిచ్చుటకును
నెల్లవారును ముందర కేంగ వేగ
నుక్కి-వంబున నొండొండ తొ”క్కు_లాడి
వెనుకముందులు మటిముందువెనుక'లై 6

అరిపురమందు నీగతిగ నాదివసం బది డా(టిపోయె న
ప్పరదివస పి'భాతమున వచ్చిన ఘాతకుచేతి క త్రికిళా
శిరములు వంచి నూటుగురు సిక్కులు చిక్కులులేని వాక్కుతో
గురువునకు౯ జయం బనుచు గొంతుక లిచ్చిరి వితభీతులై

ఇట్టి చందముగను చేడు నాళులలోన
చేడు నూర్గమంది యొగిరిపోయి
శెనిమిదన పిభాత మేతెంచె బందాకు.
గడు బరీశు "తెచ్చె -కాజి వచ్చిం

బంచాకొక౮ా కుమారు డల్ల పసు-బాప౯ా బద్ధ 'బాహుద్య్వయుక
బందా కిచ్చుచు “నీవె విని వధియింపలా పాదుపాయాజ్ఞ యం
చందీయం గయికొంచు బాలు తీలసె వా స్తంబు నానించి యా
కందుంగాంచుచు నెరపాగకొన నాఘాణించుచు౯ _వేల్చిడి౯ం

"వేండిక త్తిని మొలనుండి వెలికి దీసి

బాలకుని మోము దమ్మినిం బాజఅంజూచి

గురునకు జయం బనుచు. గర్భ కుహూరమందు.

బల్క్‌ “నాతండిి ! లేదురా భయమ” టనియె, ౧౫

20

బందా

అభయకిరణంబు పసిమోమునందు నలరె
దండి మోమును గాంచు చా దారకుండు

శీ రకంఠంబుతో నిటుల్‌ శెరలి పలికె

“గురునకు జయంబ యెందు మాకు నభయంబ, ’

వలపలి కేల దల్‌ క్షణము వత్సగళంబును బూని తండి) దా
పలికయిం గ త్రిచే బుడుతవతుమునుం బొడిచె౯క బలంబుగా
బిలబిలమంచు నెత్తురులు వేశెమువాణను బాలకుం డనా

కులమతితోడుత౯ గుకునకుక జయవెట్తుచుం/ా లె చేలెపె.

ఘాతేకు డొక్క-శూలమును గాలిచి కాలిచితెచ్చి యల్ల బం
దాతనునీమ గుచ్చి బలితంబగు తూంట్ల నొనర్పుచుండగా
నాతీ(డు సెక్కు_పిట్ల లనయంబును దొల్పెడు పండురీతిగా*
జేతులొసంగి నిల్చె సభ చిత్తరువో యనం బాల్బె నెంతయుక౯.
౧౪౮౩

2౧

శూరుడు

అల్లయారంగజేబు తానెల్ల భరత
ఖండమును ఖండఖండముల్‌ గాలగంజేయు
చున్న తణిని యశోవంతుండన్న రాజు
పాదుపాదర్శనముచేసి పల్కెనిట్లుం

చీకటిలో రహస్యముగం జెంతలం బొంతల. బొల్చిపొల్చి య
స్తో బలంబుచే నచల దుగ్గమునక నవా రా సిరోహిని౯
7కొనె నాసిరోహి యిదే నాగృహమందున నుండె బందియై
మో కల సింగపుంగొదముమోంద దయోదయ' మేమి తెల్పుండా!

అతనిమాట వించు సారంగజే బెంత
వింతవమూట నేండు వింటి నయ్య!
అశనిపూర్ణ మైన యల్ల మెబుం గిన్ని
వర్ష ములకు మనకు బట్టువడెనె ?

కొొండజాతి వారి గొన్ని వందలమంది

కూడ. గాంచు గొండగుట్టలందు

ఎండవమావు లట్టు లుండెడు రాసుతుం

డెన్నినాళ్ళ కొదవె నెంతమాట)? రో

౭9

కూూరు డూ

ఆతని వెంటనె కాంచంగ

నాతురపడుచుండె హృదయ మచ్చోటునకు౯
దూత యొకం డతిముతటి సని

యాతని దో డెచ్చుంగాత మని వచియించె౯.

అంతట బాదుషా పలుకు లారసి యంజలి యొగ్గి యా యశో
వంతుండు పల్కె- నిట్టులు నృపాలక! సింగము నాగృహయిు నా
కా%ంత "మొనర్చి దానికి నగారవముం బొనరింప నంచు నొ
క్కి_ంత యనుగహించు నెడ నేనె సరాసరి తెచ్చి చూపెద౯,

నవి యారంగషజే బెంత నవ్వుచేటు
ఏరుండవు నీవు; నీ నోట వెరిమాట
చూడ సిగ్గిగు శూరుని భూరుండెందు.
జిన్న పుచ్చిన బెద్దలు చెల్లు నండే 7

"నేం జఇప్పుచుంటింగాదా

నేంజెల్ల యొకింత వలదు సీకుం జింతా

వీజము సిరోహిళూరుని

"రాం జూడుము వేగ రాజరాజూ! యనిమె౯. ౮

83

కధలు, గాథలు

తల యె _త్రికొంచు మునిముం

గలం గనుచు సిరోహిధరణికాంతు(డు పెలుచన్‌
నిలిచె యశోవంతునితో

నలవోకం బాదుశాహి యాన్థానమునన్‌ :

జేయుము సలాము చేయుము వేయువుంచు
సింహనాదంబు సభ్యులు చేయ నా సి
రోహిన్ఫపతి యశోవంతు బాహు వాని
భురులకుంగాక యొరుల కే నెరలగి యెజులోీ

అంచు బల్కి_న బాదుపూ యనుచరుండు
జేపరించిన మోముతో. జెప్పు నిటులు
అవనిమూోందను దల బొరలాడంజేయు
ఇుట్టులో నేర్చికొందు వొక్కింతలో నె

నవ్వు చవల సిరోహిభూనాథు. డనియె

“ఐఇంతవణకును నెటు? నే నెవరిభయము

భయముచే నెవ్యరిక్షినేని వందనంబు

చేయు టది యొన్నటికిని నాచేతగాదుం ౧౨

౭ర

కూరుండు

పలికి యిట్లు క_త్రీపయి భారమును మోవి
నిలువంబడియె శూరతిలక మతండు
పాదుశాొహీ మోదభరితుండె బాసట?
గూరుచుండ. బెట్టుకొనియె, ననియె.

ధీరుండా ! నీకు భారత దేశమందు
చే పిదబేశంబుమో దను నిప్టీ కలదు ?
“రాజు వాకు9చ్చె 6 నన్ని రాష్ట్రములకన్న
నచల దురంబె స(రంబుకన్న మిన్న. 3

౧ a౧

అల సభయందుల లోలో

పలం బరిహాసంబు వాలం బదనుగం బర్వెన్‌

బలిశె నల వాదుషపూ యా

వల *నచలుం.డ |! యచలదుర్లవర్శివె యగుమా !” ౧౫

ex

కోర్కికి మించిన దానము

అల సుహిదంజిలోన యుదాంతమందు
అవని గడగడలాడంగ నల దురాని

సిక్కులం బట్టి సులతాను చెంత నిడియె
దూర్యనాదము 'దెసలూన' గురక నేన.

అపుడు తరుసింవునిం గాంచి యల నవాబు
“ఎల్ల వారల మిము కుమియింతునోయిి

యని యనియె నంత దరుసింహుు. డనియె నిటులు
(ఇంత యవహేల మాపయి నేల భాయి!

అంత నవాబు పక్కా_నిటు లయ్యరె మిరు పరాకమకమా
కాంతులు నాకు మోాపయిని గక్కు_స మింతయులేదు మరుని
న్చింతగ నుండవచ్చుం దమ శీరములందలి జుట్టుకోసి మా
చెంతీల నుంచి పొండింకను జివ్యల వేటికి మోకు మాకునున్‌.

అంతః దరుసింహూ. డతనితో ననియె నిట్లు

తమకు మా మోద నెంతయా దయ దలిశ్చె

'వెండుుకలు మాత9మే మిరు వేండినారు

తలలు6 ౫సూడను మే మాయం. దలంచినాము. త్ర

8

తీర్పు

(రాజిష్టాన)

౧
* రేయిని ధర్భనాశ మొనరించు తలంపున నొక్కదొంగ నా
జాయగ్భహంబు దూట నలచౌెరుని గ ట్రితి నిప్ప వానికిం
'జేయంగందగ్గ శిక్షయెది? చెప్పు. డ 'టంచును రత్న రాయభూ
నాయకు. జీరి వద్దునను నాయమువేండె ద్విజుండా "కం డొగి౯్‌.

ధర్మసాగరమును మిారు తజిచినారు
మో రెజుంగని గున్న చే మేము చెప్ప
మరణదండము కంశును మూజులేదు”
అంచు. దీర్చిచ్చె తేండు; బా్రాహ్మణుండు చనియె.

అ
జయం బర్విడుకొంచు వచ్చి యొకబం టోరాజదూడామణీ
అయ్యయ్యో యలదొంగవాండు యువ రాజండీ! దింజుం డీ నిశ
గుయ్యాలింపక యంటంగట్టి యిపుడే కోసెం దల౯ వీనినిం
జెయ్యిం జెట్టయు? గట్టి తెచ్చితి నికళ౯ శిక్షు౯ా విధింపుం డనె౯.

అంత రత్న రాయం డా బంటునుంగాంచి
యించుకీని కదల కిట్టులనియెో
మణియు నేమియేని మాటాడలాంబోకు
విడిచిపెట్టు విపు) విడిచిపెట్టు. ? రో
—_9కీఅ——
౭2౭

గురుగోవిందుండు

*ఈ బందుగులార! (కమ్మణు(డు వైళమ యిండ్లకు నాకురా నిం
కం దట్‌ కాద గుట్ట లివి కన్నవి విన్నవి కావు కానలా

యందము లీను చాల యమునాపగ వేళ పిభాతి మంచు గో
విందుడు లేవి చెప్పె. దనవెంటను బొల్బు కొలందివుందికి౯.

సాహూ వామ్మింక "“రామడాసచన ల సన్నాహముం చేయుమా
'లేహారీ పదవోయి లోభకళికా లీలం దగం జూపి నా
మోహోవిష్టుని జేసి కర్చుజలధి౯ ముంపంగం బోకుండు మో
రోహోో! జీవితరంగభూమి యిప్రుడెంతోదూరమం దుండుత౯.

నడికేయిం బలుమాన వాత్మలు నను౯ా రమ్మన్న యట్టుల్‌ వినం
బడంగా నిద్దురనుండీ దద్దరిలి మేల్చాటాంది న నియ్యచే
వడిగా వచ్చితి వచ్చెవచ్చెననుచు౯ వాకు”త్తు నిమ్మేని క్స్‌
యొడందంఛ్రాణము' (దోయనెంతుమనుజాహీనప్రవావాంబున౯.

మిమ్ముల మోదు చాపలము మిక్కిలి గాంచిన నాయెడంద యు
గ మ్ముయిపోవుం గోపశిఖ కాయి సహస్ఫ్ళశిఖాలి( గాలస
ర్పృమ్మున నాటలాడుచును గంన్నన లేచును దీర్భకోశమ
ధ్యమ్మున' గతి తిట్టడువిధము రుణంరుణలాడు నెంత యు౯.

శిరా

గురుగోవిందు(డూ

ఈ ౧సహాను వీడి జయతూరి హేల బూని
మానవులమధ్య దూకి సావ్యూజ్య ములను
గొన్నింటిని. గూలం దో9సి యింకొన్ని నిలిపి
యెగ్లు బుగ్గిని గల్పు టచెంత సుఖము !

గుర)మోా యన. బరువెత్తు గుడ్డినియతి
A) క ళ్లము వటి కె వసము సేసి

6 మడ్‌, ఉల ఆ
అడ్డమాకల శదురొడ్డి యననుకూల
ఫఘటనలంబేని నాదారి. గడయువాండ,

ఎదుటికి వచ్చునట్టి జన ల దొక కొంద అోసరి

ల్లుదు రొకకొంద బురి( బడి డి లోగియ పోదురు బాధ తాద్విధా
భిదయగుం బాదచిహ్నముల్తువెన్క_ నె యాంగును మింటికన్నొ గిం
జెదరి చికాకుతోడ వెతంచెందులయాగ్ను లు గక్కు కొంబొగన్‌=

ఏ యమారాతి”యో తుదిశేయి యగును
ఏ పవలా యెర్ఫోనిప్పులయెండ కాయు
వజగరి త మగు చారివాహాసేన

విన్విజిగి యెప్పుడో కాని వ్రీలిపడునుః

ఈ రారఠం డం ”-చచును బిల్చుచుంటిని మహారంభంబుకై యెల్లరన్‌
చారుం బరి డివచ్చుచుండి రఖిల ద్యారమ్ములు౯- శూూన్యమాం
ఏరు౯ వారన శెల్లవా రవళులై విచ్చేయువా రింక నే

దారిం జూడ సౌఖ్యదుః ౩ఖముల బంధం బుండంబోదింతయుకా,

ఇలా

శధలు, గాథలు

ఈలలి నాదుపిల్పు విని యెవరి చెవం రొకింతీ నాపణగాC
జాలర యమెదువా(క లును సందమునం బడితీరునళ్సై భ్‌
కాళిమనంబు లన్నియు మదై క్యము చెంద వచ్చితీరు శాం
ఇాల మిదెల్ల నొక్కపరి చాల హలాహళి గింగురించెడీన్‌ ,

ఛీరువులార ! నే నెటకు 'వెళ్లుదు ) నా వీలు వీట మూణముం
దూటుC బ్ర)భాతమందులనె తోడనె రం డను నాదువిల్పు పి
న్నారయి పాటు మానుచు జనంబులు వత్తురు 'రాత్రియందునన్‌
రారె యటన్న వీల్పు చెవి రాయల నిద్వరవోరు చూడుండా !

వ నిటు ముందుముందులకు నేంగు కొలందయు బాటవేట లా
సానములున్‌ నరాటవిగ' దార్కొ-ను జాత్యభిమానముల్‌ లయం
బాను దింజుండు మాలండొకండై చను మానముమానపహానియు౯€
హోనము చెందు హేలగను బాణము లిచ్చెద రెల్లవారొగిక ,

బాలుంజాలును నీకల

"యీలా? కా దిపుడు సమయ మో దీర్భ నిశ౯
-మేలుకని యరుణుం జూడగ

గాలం బెడలింతు నొంటి క్షణగణనమున౯్‌.

ఇప్పుడు కల్పనాజగతి నింక నరణ్యమె రాజధాని తొ

నిప్పటి కింక 'భావనయు నంతయు మూక మె యింక సాధనల్‌
చప్పంగం గర్భ్శము౯ విడిచి శాంతమనస్థి ఎతితోడ శేయవల్‌
తప్పక యాత్శనుండి గభితంబగు వాణిని నాలకించుటల్‌. ౧౮

రాం

గురుగోవిందు డు

కావున నొంటిణగా యమునక ట్రలయందుల( గొండలందులం
గో9వులయందులం దిరిగి కొండల కోెడములం ెరుంగుచు౯
చావనమైన నిక రుల పాటలతోడుతం బాటం గల్పుచు౯
నౌపిధి నేకొనర్చుచు మనంబున బొందుచునుంటి శ క్రినిలా.

ఇక్క-రణి౯ గతించెం బదియేండుల పె నొకరం డిణన్ని పో
జిక్కునొ చిక్కుగా కవురజీవిత మొక్కొక చుక్కగాలో నల్‌
దిక్కులనుండి నేరుపుగం దెచ్చి పదంపడి యంత రాత్మ్శలో
'మొక్కలువోక నేను పరిపూర్తతగాంచు దినం బ జెన్నండో !

గురువు మోయందలుం గోరుచునున్నా (డు
నానెంట నెల్లరు నడవ్రం డంచు
నా జీవనమునందు నవజీవనము నొంది
యెల్ల చేశము జాగరిల్లు నంచు
నిక్క_మా వస్తువు నే నిందు నందుకొ
న్నాండను దారిం గన్నాడ నంచు
ఇంక భయంబులే దింక సంశయము లే
దింకేమియును లేదు వంకయంచు
చావు బ్రతుకులు లోనైన వేవి లేవు
ఎల్లలోకము లట నోసరిల్లు నంచు
అమ్మ! నాపని నేంటికి నాయె నంచు
నెప్పు డీ పా9ణములు విప్పి చెప్పగలనొ ! ౧౭

రాం

కధలు, గాధలు

చేతంబందున దై_వవాణి యొక మోసెం బూడు(డీ యిట్టులల్‌
కక్‌ తేజంబున నీవ్ర నిల్యంబడుమిో సీ ముంగలం గాంచుమిోా
సీ తాత్పర్యము వఏినులార వినయణగా నీ యాన వెల్లింపళగాం
౯ భక్తిని నెంద ఇంద టిదె యార్తి౯ వచ్చుచున్నారలో!

“ వినుము విను మవె కలకల ధంనులు! హృదయ
ధార పరుగెత్తు; నీవు మాతిమ్ము దివ్వె

కరణి మేల్మా_ంచి యుండుమో ! కానినాండు
వార లీ నిసి బోదురు వచ్చుదారి, ”

వెలలుమ రామదాస! యి వెళ్ళుమసావూువ!మి[తులారమిర్‌
"వెలలుం డిం కెల్హ్లవా రటులు వెళ్ళు(డు ముం దొకసారి రం డిటుల్‌
కొలకొల మంచును౯ గురునకు౯ జయ వెట్టుండు చేతుల త్తి మీ
రలఖ నిరంజనా యనుచు నార్వుండు చాలును విందు నెంతయు౯ా

శేషపాఠము

౧

సిక్కులకు న్‌జ్జ గోవిందు డొక్కొ_నా(డు
ఒక్కొ-యేకాంతమగు చోట నొక్క_రుంకు
కూరుచుండి విణారించుకొనుచునుండె
నాత్శజీవన చరితంబు నాదినుండి.

యొవన మన్న శుభపటమందుల నే రుచిరాకురావళ్లుల్‌
పూవులువోలె. గన్సడెనొ ము న్నొకపట్టున భారతీయ మా
భూవలయంబు నే తలంపు ముట్టి గృసించెనొ యవి నేడు తా
మావిలమై దురాశయయి యాతనికి౯ మదిదో.చె నెంతయు౯.

ఇది యెల్ల 'బెద్ద కలయా?

తదుపరి యీ జీవితంబు తా వితయా? యం
చెద. దలంచి తలంచి కలశం

జదికిల-బడి కూరుచున్న సంధ్యా వేళ౯ స్ట

రౌ

కథలు గాథలు

అరుబెంచి యొకతురుమ్మ-_ం౦

డరుగుచునున్నా ండ జేన మయ్యా మూయ
క్క్‌ాజ కొజుకు. గొన్న గుర్ఫోపు

ఖరీదు నొసంగుం డటంచు. గథియించె వెస౯.

గురుగోవిందుండు మోము నెత్తుచును “పేకూ! నీకిజే నాసలాం
తురగంపు౯ వెల తెల్ల వాటు నె యిత్తున్‌ భాయి పోవోయి యి
తృతినంచుకా వచియింప మేకు *మరియాడా నీకు? నాసామ తె
ముర దో"ంగాగజదొంగ దెంగయనుచు౯'ముమ్తాణునిందించిన౯

విని చరాలున గురువు గోవిందు. డంత
మెజుపువడితోడం గత్తిపె. గరము వై చె
చసేకు తల యొక్క తు)టిలోన ఛిన్నమాయె
దురకనెత్తుట నల నేల తోయగియాడె,

గురుగోవిందుండు దాటిపోయిన పని౯ా గుర్తించి “నా కింతతో
సరి యాపాపపుం గత్తి రి త్తగను నస్యం బోడ్చి లత్ష్మ్య్యంబు నే

మశ నీబావువు నమ్ము నింక మతీ నామర్యాద చేడా౭టు ముం
దర నీ పొపమలంబునుం గడుగుకు నా యంత్యకర్శ్మం బొగి౯ ?

అని తలంయె నల్బతురక కు

దనయు(డు పసికాయ యొక(డు తనరారణగ నా

తనిని౯ మచ్చిక చేయుచు.

దనకడనే యుంచుకొనుచు చా బోవీంఇ౯. లా

రార

“శేష సాకయు

| కన్న కుమారులకన్న మిక్కు_టముగా
జన విచ్చి మనసిచ్చి చాల సాకె
మితం)ని సుతుకన్న మేలుతరంబుగా
నాతనితోం గూడి యాటలాడె
కూంతు నిచ్చిన యల్లు(గురకు దోెడ్డగా
నన్నవ్యన్ర్రము లిచ్చి యాదరించె
నమ్ము శివ్యునిక న్న నాడెంబుగా.౧ గంట
వ_ల్రిడుకొని విద్య యొ త్తిచెప్పె
ఇట్టి గురువును శిష్యులు చుట్టు ముట్టి
“దేవరా! మోకు మే ముపబేశ ముస
వారలము కాము యది గుడ్డు వచ్చి వీల
'వెక్కిరించుట యగుం గాని వినుడు మమ్ము.

. పులిపిల్ల నెంత పెంచిన

నల జాతిగుణంబు మూనునా ? పెరదిగినచో
నలదాని గోళ్లు మనమా

టలు సుంలేనియును వినుట టాటోటు సుశీ!

అని హాచ్చరింప నంతట

నని యెను గోవిందు డిట్టు లహవో! పులి పి

నిను బెబ్బులిగాం "చేయక

కనుండీ యేమిగను మప్పుంగలుగుదు నింకన్‌. ౧౧

ox

కథలు, గాథలు

చూచుచు జూచుచుండ గురు చూపున బాలుండుపెద్దమొ కుమా
రోచితలీల నాతనికి నూడిగముం బొనరించి మించు, డా

చే చెలువంబుగా సతము చెంతన నిల్చును, దోడ నీడగా
దోచి చరించు. (బాణములతో సరిగా నలచు౯గురూత ము౯.

సవురమునయందు. గొడుకులు వాలవుంది
చెల్లి గురుమది శూన్యము చేసిపోయి
రిపుడు పెత్తనమందున నీ తురుష్క
నందనుండు దాని డా నళూన్యంబు వసు

వాయు బలమువల్ల బయలునయందుండి
కొటుకొంచు వచ్చి (కొ త వితు
చ. అణా-వనే pen +)
రి త్ర తొర్ళ జెంద రేక ఆత్త కొమ్మల
వృధ నకుతా నావరించుం గాదె.
ఒకదిన మాపశాను త నయొజ్జకు సాగిలి (మొక్కి మో దయన్‌
సకలము చేర్చికొంటి దమసమ్ముతియేనిని బోయి రాజ సై

నికులను చేరి నే బ్రతుక నేర్చెదనం చన ఏంపు తట్టి స్‌
కియకను బరా(క్రమంబునను నించుక లోటనియెన్‌ కుం డోెగిన్‌.

రజ

శేష పాశము

తె

పరదిన సాంధ్య వేళ గురువర్యు (డు "తా నసివారు వోవుచు౯ా
దురకను బిల్లి వాడి యసితో నిటు రమ్మనె భక్తు లెల్ల ర
గ్గరువరుం డొంటిశాం దురకకురినితోం జనుచో నభది) మం
చరయుచు మేము వత్తు మని యార్చిరి వద్దని చేశికుం డనె౯.

గురువరుండు శివ్యవర్యుం
డిరువురు వమానంబుతోడ నేకాంతమున౯
జరజర నడచుచు నడచుచు.

దజీసిరి యొక పెద్ద యేటి తట మల్లంత౯.

రాలు విరంజిమ్శు-బడియుండు కూలమునకు
వానకారున జలభార పాటు తెంచి

(శేళ్లు డా-టటుచు వేలాది (వేళ్ళ చెత
గోసగా నెరఏమట్టిని గోంకివె చె

అందుగుల బారు లందము

చిందుచు నొప్పాశె లేత చిగురుంబాపల్‌

క్ర ౧౦దుకొని యంబరాంశం

బందుకొనం బో లె దోపు లాడుచునుం డె౯ా ౧౯

రాఖి

కథల, గాభలు

లక్క- జేగురు రం గొప్పు నొక్క యోార
వాలుకాలీరమందు మోంకాలిబంటి

నీరు స్ఫటికంపుం -దెలుపుతో. బాటుచుండే
గురువు నదియాలం. జూపె నాతుంక చూచె,

ఆజీపోవు దినాంత దగారుణాభ

పొడవు చాయలతోో? పూడి పడమటగను
గబ్బిలంబుల విచ్చుెక్క-ల విధాన
నెగిరిపోయెను నిశ్శబ్బమగు నభమున.

గోవిందుం డప్పు డాపఠానుని. గనుంగాొం-చోయి మామూద!యిీా
"తావుం జూడుము (తవ్వు మిడ నని వహ స్తం బెత్తి చూపింపంగా
నా వాం డయ్యెడ నున్న పెల్లిసుము పాయంజేయుచున్‌ గర్హముం
గావించె౯ వెసం గానిపించెను శిలాఖండం బొకం జెర్రగళా

“రాతిని జూచితే యెజుపురం గిది సీ వీతృశోణితంబు నే
నాతని క్లీక డబ్బు, సమయంబు నొసంగక, తుుంచితిం దల
హేతిని బట్టుమో యిశను నీవు సుపుతు9-డ వేనిం (బేతకుం
(బీతి యొనర్చు మో తత నొరీ వితృఘాతకు ర_క్షథారలలా.

ఇటులు పలికిన గురువుపై గిరి దుమికి
జబ్బ పె we శిర్తే నూ్షమూాదు బెబ్బులివ ల

అల్ల గురు వెట్లు నిలిచెనో యటులె నిలిచె

నతికకోరంసు బ్బస్త స్తరపతిమవో లె. ౨౮

రారా

శీష పొఠము

తత్‌ క్షణం బతండు తరవారి నేలపె.
'బాజవై చి గురువు పదములందు
మోంకతల్లి "తాము ముందింక సె తాను
తోడం గూడి యాట లాడవలదు.

గురువంచు. దండి? యంచున్‌

మతియుం జుట్టం బటంచు మటణి దై వమటం
చరసితి మిమే, ధర్మం

జెటుళపచు మా తండి)మాట నేమరితి నిశ౯.

మానసమందు నాకు నల మంగళభ క్రియె నిల్చుంగాక యా:
కీ, నపు హింస యాత్మ మొలశెత్తక మాసియపోవుగాక చే
వా! నిజపాదధూళి యిడుః డంచును బల్కి. బిరాన రోంజుచుం
గానను చాంయె వెన్‌దిరిగి కాంచక యాంగక యించు కేనియు౯

"రెండు నీటిబొట్టు పిండిన యట్టుల

నురలి గురువు నేతేయుగము తడిసె
నాటినుండి కా” త్తబాటగా మామూూొదు
అయ్య దవ్వుదవ్వులం దె యుండే.

నిర్ణనంబగు నింట నిద్రించు నొజ్జను
తెలవాబు తటి మేలుకొలుప6ం జనండు

నిదాగ్భృహముముందు నిస్త్రింశహస్తుండై.
రాతిరివేళం. బారాకు రాండు

కధలు, గాథలు

వకాంతనీమల కెంబేని జేశికుం

జే వీల్చినను వెంట నేటగంబోండు
ఒజ్జ్ఞతోడుత నేటియొడ్డులం గానల

వేంటాడం బోవంగ వెడలిరాండు
శిష్య డీరీతి నుండ "ీశికుండు చూచి
యొకటం జదరంగమున దింపె నుభయు లపుడు
వాడ్దుపోక లెటుంగ రా పొద్దు శిష్యుం
డోజ్‌! బగతియాట కంపంబు గాూజడె మాట,

సంజ వచ్చెను జీంటుల్‌ చాల హచ్చె

రేయి ముదిరెను పె వారు పోయి రంత
తలంపు తీక్షమ్ముం 7 గావించి తలను వంచి
బలము చూచుచునుంజె నా మలక బిడ్డ.

అల గురు వెప్తాకాని బల మంత యును౯ విరజిమ్మి మల్క- సెం
దలపయి రివ్వునం బొడిచి నవ్వుచు. * దండిని జంపువానితోం
గలియుచు నాటలాడుకొను కాపురుషుండవు రోరి యిట్టి వా

రలకును నెందులక జయము రమ్మనవచ్చు నెగోయంచుం బల్కి.న౯

వెంటనె మెటుపుం బోలెం

గంటికి. గనిపట్టు వాడి ఖడ్డంబు పఠా

నంజునొ లేదో గురునెద

గంటున ర_కృంబు ధారగమ్షై౯ నేల౯. 5_౨

కొం

"శీష పాఠము

అప్పుడు జేశికుండు దరవోసము నేయుచు. బల్కె నిట్టుల౯ా!
డప్పునకుం బ్రీరతిక్రియ యొనర్పుట యెట్టులొ యద్ది నేంటికిం
జెప్పిలి శీమపాఠమును జెప్పి సమా _ప్పము చేసివై చియే
యిప్పుడు పోదు దండి? ! కొనుమో తుదిదీవన లే నొసంగితి౯,
33

న్‌ కర

౧

నకలు విల్లా

( రాజస్టాన )

౧

వుడమి నెంతవట్టు బూందిదుర్లం బది
యలరుచుండ౫లదోొ యంతేవట్టు
పీరు తావ నని చితూరువమువోరాజు
పట్టుపనైం జాల భయముపుళైై.

-పెగ్యడ లీ పంతము విని

“లగే? దువ్కురము మనుజులకు నిది యెట్టుల్‌
నెగ్గు ననిరి నృపుం డీయది

చెగ్గనిచోం బంత మింక నెగ్గింతు ననె౯,

అలరు౯మూ'డగు ఆయూజనంబులయెడం బౌ బూంది దుర్ల్తం బటం
గల హారాకులజాతు లెల్లరు. బరాకాంతిం బురారాతులో!

ఫులులో! హామునృవుండు మొగ్గరమునం బొలంం బరుం డెవ్యండున్‌
గలలంబేని వణంకు డానికి (బమాణం వీ చితూర్‌ భూపుండే.3

కాత

న ఖలుక్షిల్లా

ఆలోచించి రుపాయము౯ సచివు లి ట్లా బూందిదుగ్లంబునుం
బోలెకా దుర్లము గట్టి దానిని జతూర్‌ భూపాలుచే నెంతయుళ౯ా
గాల౯ౌగేలను సాల కేయవలయుంగా కట్లు కాకున్న చో
హేలాలాపముకోస మాత్శవధ కాజే వేని కీ రోజున౯.

అను చమాత్యులు తలపోసి యల్ల రేయి
'శీల్పులం బిల్చి వారలచేత నపుడు
ఒబూందికోటకు నకలుగా బొమ్మురిల్లు
కట్టంజేసిరి చిత్తూరు నట్టనడుమ.

ఎ

పోరాకుల నంజాతు(డు
వరుడు కుంభుం డనంగ భృత్యుం డల చి
తూరు ధరాదారుని కడ
గారవముగ నుండె జాల గాలమ్ముబడిక౯ :

ఏరుం డాతండు వేటటవోయి యపుడే వఏీతెంచు చీ వా రృ పల్‌
మాటుల్‌ వంచు నెవండురా నకలు ఖిల్లా నేలనుం గూల్సి మా
వోరావంశ్యులనే యధోముఖుల. జేయంజు"చురా ? నే నివే

పారా యిచ్చెద మచ్చుకోట కనుచుం బె నుండే నీక్షి ంచుచు౯

౯3

కథలు, గాథలు

మచు కోటను బల్లున మట్టె గలుప

వచ్చి రప్పుడు చిత్తూరు ప్రభువుగారు
ఉండు మావల నావల నుండువుంచు
బిట్టు గర్జించి కుంభుండు వీడుగువో లె.

* బూందిపేరను నాటాడం బూనినావె?
అవ్య! సెరింపణజాల నీ నవ్వులాట
బూందికోట పాకారంబు ముట్టనీయ
నో మవహారాజ |! దవ్వుగా నుండవయ్య. ”

అని మో౭ాలిని నేల కాన్సుచును విల్లంబుల్‌ కయిం బూని ని
లిన కుంభున్‌ గితివేసి వాడియసిచే సేనల్‌ తలం ద్ఫుంచి వై
చిన వేగం బడె వాని మస్తకము పెన్‌ సింగంవు మోసాల, న
సనం దద _కృముచేత నా నకలుఖల్లా ధన్య మాయెం దుదికా

౧౦

లా

హోలీమహోత్సవము
( రాజస్థాన )

(వేగగు నాజి నోడి కడు వింతల కగ్గములై న దుర్గ భూ
భాగము లుక్కుకోటలును వై భవముల్‌ విడనాడి పోయి భూ
నాగుని రాణి కేతునము నాందగు ప త్తనమందు నుండి యీ
లాగున (వాసె జీటి పదిలంబుగం గేసరఖాను ేనికి౯ా.

మియ్యా మోకు లడాయి మోజుచనెనేమాయావసంతంబుతా.
జయ్యం బోవుం బఠానుసెనికులతోం జక దెమ్ము 'రాట్పు(తికల్‌
'వెయ్య్యాజ్యుర్‌ గల రిందు నందణము హోళీ క్రీడ కావింతే మం:
చొయ్యం గీసరఖానుచీటిగని ఊఊూహోయాడునేయంిచ్‌ 'గిన్‌ =

పలుముణు చూచెంజూచి పయింబై కినిగడ్లము దువె దువ్వి ౩ పెం
దలపయి నెరపాగ నొకచారిగ దొద్దెను దిద్ది య త్తరుల్‌

చిలికిన చేరువూలు వడిం జేకొనెం ఢేకాని శెప్పలందు( చే

ర్లల సురమాయి రాచ, మతి రాచి మజిమ్మజే దువ్వె గడ్డముక్‌ =

వకుళవనంబున౯ మలయవాయిువు మ త్తిలిపోయె మావులక్‌

ముకుళము లె త్తే దుమ్మెదల మొ _త్తములెవ్యరిమాటలన్‌ విను?
సుకముగ నెల్ల దిక్కులను జుమ్మని స్వేచ్చగ (గుమ్మరి'ల్లెం దా
"మొక రొకరే పఠాను లలయుత్సవముం గనవచ్చి రెంతీయు౯.ర

eX

శధలు, గాథలు

ఖ్‌

కేతునప_త్తనోపవనికి౯ మలుసంజ యమర్చు రాగవి

ఖ్యాతికిం బిల్లం(గోవి యనంగాందొడం౫౯ ములతాను రాగమున్‌
బాంంతిగ రాణిడాసికలు రాజతవేవలు నూజబువుంది తా
.మాతటి వచి న్‌ "రెర్రంబడె నంతట వేండివెలుంగు నింగిని౯.

ముంగాళ్ళతో చము ముచ*ఇటింపంబోయి
పల్చని గాగరా పైకి నెగుర
సెరిణీరై కసె (బడు దంటపయ్యంట
యొలయు గాలికి నిద్శ)నుండి లేవ
వలకేలను గులావిగలతి డాకేల బు
కాయి కోరయు' బాంగి కాలుదువ్య
చితుపోకముడినుండి చిమ్మనంగోవి యొ
య్యారంపు ఠీవి వేలాడుచుండ
తగల బఠానులతో వసంతంబులాడు
తలంపు మిగులంగ రాజపుతాను వారు
బారుబారులు గాను వచ్చి రెలమి
కేీతునపురాణి సకియ లా శెలని కొపుడు,

Fe

హోలీ మహోత వము

కీ న్నులనప్యి చాల దరిగాం జని కేసరఖాను వల్కె “చే

నెన్న దురంబులకా (బతికి యే చెల వచి చలి నీ దురంబునం
'దెన్న నెజింగియీ యెజిగియే మరణించెది నా విన్న యా
వీన్నికరంబు నవ్వెం గని వేసె సలా మతం డోరపాగతోళ౯ా

నవ వసంతోత్సవోన్న్మాద మంతకునంత
కధిక మత్యధిక మభ్యధికమాయె
మాపటి యాకాఫ మంటపంబునయందు
బుక్కా_గులాములు పోసి రెవరొ
వకుళ వృకతుములందు వాసించు పూలలో
నొక కొ త్తరంగు తా నుదయమాయె
అఖిలవృతుంబుల యాలవాలములందు
ర కృపరాగంబు రాలి పడియె

ఒయ్య రాజవుతానాంగనోపవోస

ములకు నులుకుచు, బిట్టలు పలుకువుణజచె

వడనుండియొ యెర్రని మూడమంచు

పట్ట మాపటిమిన్నుల పట్టునందు. లా

౯౩9

కధలు, గాథలు

ఆ

ఈ వామానయనంబులందుల నిషూ యింవేని లే జేలాకో!

యీవతు.౦బులు నున్న తంబులును గావేలొక్కొ యీయందేె లే
లా వై స్వర్యము జిమ్ము? గంకణము తేలా (శ్రవ్యముల్‌ గా వటం
చావేగంబును నక్కజంబు నుభయం బా ఖాను చెందె౯ామది౯ా,

పలుకులా కోయిలపలుకులు కాన్రు వ
రాకాల 'మేఘగర్జనలు గాని
పదములా నడ చెడు పద్శముల్‌ "కా వి
శచౌరిగెడు రవికాంత్‌ శిలలుగాని
కరములా తావమురకావులు కావు ఛీ
షణమైన కాలపాశములుగాని
జేహమా పూచిన దివ్యవల్లరికాదు
సళువైన క ఠినకాష్టంబుగాని
మంజరీహీన మరుభూమి మహితలతలు
శ్రర రాజపుతానా మవాయువతులు
చూపునం జేత చెదను నాజూకు లేదు
అంచు గేనరఖాను తా నాత్మ నెంచు. ఉర

క్ర

వళోలీ మనోత వము

౫»

దుిత తాళమ్మున Xతిన

మతిం బిల్ల గోవి తా నిమ౯భూపాలి౯
జతురతరతానముం గొని

పితి లేకుండంగ నపుడు పాడ దొడంగ౯.

కుండలంబుల ము త్రియంబుల కుచ్చుదండ ల వూంగంా
రెందునేతులం గంకణంబులు రెండు మోటుగం బొలంగా
దండ దాసి వసంత ముంచిన దండి గిండియ చేరా?

జండి చందము రాణి యప్పుడు సాగి వచ్చెను గ౦చ్చణక్‌.

పలికె గేసరఖానుూ' నీ చారిం జూచి-
చూచి కన్నులు రెండును సాట్టలాయె ?
పలికె రాణియు-... మాకు మోవంటిదశయె ’
నాల నూర్వురు జెలియలు నవ్వి రంత.

పదంపడిం జరాలునళా ఖాను నుదుటిమోంద

రాణి చేకంచుగన్నై బిరాన చాలే

తా ననినయట్లు కేసరఖాను రెండు

కన్నులును బొ త్తలాయె రక్తంబు కాజ. ౧౮

౯౯

కధలు, “గాధలు

క్ష

కాలెను మింట జంద్రుం డధికంబుగం జెట్టుల. జెట్టులక్‌ నగా
రాలు మొగిళ్లు-లే కుతుము రాణగ మూగ రాసి భాసురా
ఛాలహారుల్‌ తళ _త్తళలం బశ సనాయి గభీర సుస్వరాం

దోళిత మాచుం గన్నడను దోడనె పాడం దొడం” వాకిట౯ా

గాలికి గాగరాలు మతి కంచెలతోడి పయంట లన్ని యు౯
ప్రీలెను చేరొ మంత్రములు పెట్టినటుల్‌ మగవేసముల్‌ కడు౯-
(గాలెను నందు నూజుగు రఖండులు పూవులనుండి _తాంచులం
బోలెను లేచి చుట్టుకొని ముట్టిరి బిట్టు పఠానువారిని౯-

వచ్చిన దారి. బట్టుకొని పాటిరి వేగం బఠానువార లా
పచ్చి వసంత రాతి? డెలవాటులు కోకిలకూజి తాలకుం
గ౦చ్చుజు( దో(టల౯ విధివిరామము లే దిటువోలె సాంగమె
వచ్చెను గేతునాఖ్యపురిం బండుగ జేసరఖాను వేనికి౯. ౧౭

౧౦౦

Fee
య?

( కాజష్ట్రాన )

ఆయెను రేయియందు నొక యామముమాతిము మేలిఠాయి న
న్నాయి వినంగ(బక్లె నయనంబులు వ్రాలంగ6 గొంగుము ల్ల గిలా
రాయ వధథూవరుల్‌ బొవములరాణం జెలంగిరి మేల్‌ ముసుం గడం
జేయుచు గూండ్హనుండి పురిచెల్యలు చూచుచునుండి రాదట.

తొలకరిమబ్బు పెల్లుతుముతోడుత మంగళ శంఖనాదముల్‌
కలగానెం దోలితోలి చలిగాలి చటుక్కు_న నీళు దిక్కు_న౯
నిలంబబడెం గాజువుబ్బుగమి నింగిని. గప్పెను బెండ్లి పందిరిం
గల మణిదీపకాంతులకు. గన్ను లాగి౯ మిటుమిట్లు 7కొనె౯

ఎ

“* నుంటపమధ్యసీమకు నమాంతము వచ్చెను ఏవీ. డెవండు? మి
న్నంటుచు భేరిమ్రోంతవిన నాయెను మోసలయందు "నంచు వె
న్వెంటనె యెల్లవార లల పెండ్లి కుమారుని బెండ్లి కూ(తునుం

బంటపాలానకు౯ వెలుగు వై ఖరిగా గిజివైచి రాదృతి౯. 5

౧౮6౧

కథలు, గాథలు

'బాసికంబుతోడం బసుపుబట్టలతోడ

మలయు 'మేతి)రాట్కు_మారునకును

మనవిచేసె నిటు మారాంరుభూపాలు
నమో

దూత హస్తములను దోయిలించి.

“రణము పొసలౌా నేం డరాతి సై న్యంబుతో
రామసింవాు డేగ రణమువెంట

పజచిరండు మూరు పసిపిల్ల బౌలాది
చెందుగాక రామసింగ జయము”

అనవుడు *“రామసింహుునకు నాతీ్‌ జయంిబని మేతి రాజు బి
గన ననె. బెండ్లి వారలును (గాత జయం బల రామసింహరా
జుని కని యార్చిరా వధువు సొమ్మసిలె౯ బెగడొంది దూత యి
ట్ర నియెనుః మేతి రాకొమకుండాయి(కలగాలములేదుసుంత యున్‌”.

వెడ వెడం జేలకొంగుముడి విప్పి వరుండు వధూముఖంబు దూ
చుడు వధువు౯వరుంగని యెంజూచువరుం డనాో+నాకు. బోవనొ
'ప్పెడు తజీ యాయె మృత్వుసభ వి ల్పరుబెం చెసనాయి డోలులుం
దుడుములుత స్పెటల్‌ మజియు దుందుభులావజముల్‌ వితావితల్‌.

వీరుడు తా నిటుల్‌ వలికి పెండ్లికిరీటము పెండ్లి బొట్టుతోం
"బేరెము దీసెం చేజిపయిం బెండ్లికొమా ర కడు౯ న తాస్యయొ
చేరను రాణివాసమును జెచ్చెరం జెండిలి మంటపంబునం
చాతెను దీపముల్‌ నృపసభాంతరమందు నెసంగె. జీకటుల్‌ *౮

౧౦.౩

పిండి
యm

వగచుచుం దల్లి దుఃఖభయభారమునక ో దురదృష్టు రాల! యా
నిగనిగ బెండ్లి వేసమును నీ/(గుముో* నా విని కన్న యమ! నా
మగని గృహోన కీగాదను మంగళ వేషముతో ” నటన్నం చ చా

ముగమును మొక్తుకొంచూోస రిపొమ్మ నెం దల్లియు మెల్ల మెల్ల గా

అంతట గన్యమిోందను గ్రవాంబు "లెజ్‌ింగిన పాటు లెల్ల న
శ్నీంతలు వేసి రా వధువు చెచ్చెరం బల్లకి నెక్కె వీటిలో?
గాంతలు కంట నీ రిడిరి కశిన్నన బంటులు బై లుచేతి ర
ల్లంతేనం దల్సి ముద్దిడియె హస్తము పై నిడెం "దండి? మెల్లగ.

ఈ నడిరేయి యందులను నెవ్వరు మిరు ? సనాయిపాటల౯

మాను(డు ! పల్లకిక౯భవి నమర్చుండు ! మేత్ఫోన్భవుండు పోరునం
(బాణము లీ ౫ సీ యసమయంబున మీ రెవరమ్ము? మేము భూ
జాని చితాప్రయత్న మును సల్పుదు మంిచని శెల్ల రచ్చొట౯.

“పాడుండు పాడుండోరియని పల్లకినుండియు. బెండ్లికూంతు మా
టాడుచు “బెండ్లి యింక నది యంతము కాదు చితాసభాగ్ని లో
నేం డిదె శేమహోమమును నే నెబివేర్చెది నంచు. బల్లుచుం
“బాడు(డు పాడు డోరిియని ప.లకినుండి యు బెండి కూ తనెలా

౧౦౩

కధలు, గాథలు

చితపయి' డదారహారముల. జెల్యగు పెండిలివేస మొప్ప భూ
పతి శయనించెం దద్రుధిరవ్యస్త్రమునం దనకొంగు గట్టి రాట్‌
సుత చితమైకి జాతి వరుం జూచుచు నాతని శ్రీరముం బతి
(వత తొడ దా ల్బె మే(తిపురరామలువచ్చుచుంజూచుచుండ.గన్‌

“వాసికి నెక్కి తొల మృతిం బట్టి పలార్చితి వించు బట్టు *'ధ
న్యాసి పతివ్ర)తాసి విమలాసి యటం చని యప్పురోహితుల్‌
సేసలు చల్లి రగ్ని విరణజిమ్మెను మంటల, నచ్చితాగ్ని యో
గాసనముండె నావధు వహా యని యార్సిరి తత్‌ పురాంగనల్‌.
౧౪

౧౦౪

(సాడ్వివాకు౯డు *

పా9శ_స్త్య్వంబున వన్నె కెక్కు_ నల వీప్వాలందు. జేర గొన్న భూ
మొోాశుం డా రఘునాథరా వనియె * నే సీ భూమిభారంబునుకా
నాశంభఖ్రుం బొనరించెద౯ా హారుని చంచాన౯ వమహీళూర చే
శేశానుండగు హైదరాలి పొగశంతే దించెద౯ా ? నావుడు౯.

అల దళపతి యాజనుముం

గల నెనిమిదివేల బలము కడువడి వచ్చె౯
బలుదెసలనుండి పలుతో ౦

వల వా 9వణమందుం నొండవాంగులు పోఠలె౯ాం

విజయ విహాంగంబు విరివిగా "రక్కార్చు
కొనురీతి జెండాలు కొన్ని యెగిరె

కోట మైసమ్మై తా గుర్ఫుకొకుడు ఛాతి
గట్టిగా శంఖసంఘుములు వోలె

* భండిత క6ంభుదందం విద్యారత్న బ్రణీత మయిన చరితవమాల ఆను గ్రంథము నుండి
ఇది వై కొనంబడినది. నారాయణ గాను వధను గుఖించి నమురాటిటేశమున.6 జెచ్వకొను కథను Ballads
of the Marathas ఆను గింథమున ఆక్‌ వథ్‌త్‌ ఆనువదిం చెను.

౧0x

కధల గాథలు
యుద్ద దేవత లేచి యుహ్యూని యా6దిన
చందంబుగా దూళి చదల, బె
వేరంపు వడ్లంగి విట కొశుడు నట్లు
గా టల టబ గు
మధ్యమధ్యములందు మలసె ఢక్క-
ఎర్య)గురంంబువై ని దా నెక్కి. బయలు
జీఆ రఘునాథ రావు కుమారులీల
అంతలో నేమి వచ్చెనో యాంలౌ భేరి
యా”. దప్పెట లాగా శంఖారవంబు.

పోవుచు. బోవుచు౯ జనవిభుండు హఠాత్తుగ చేరి పాదుకా
జ్ఞావశవ ర్హియాయె ? నల సంయతిమత్తున. బరు లెత్తుచుం

బోవుచునున్న సైన్యముల మొత్తము లెన్మిదివే ల వేరి కళా
గరవల యింగితంబునను నిల్చిన వెవ్యరి యింటి ముంగిట౯ ?

న్యాయాధీశు(డు రామ శాస్త్ర యనువాం డ(గంబున౯ నిల్చి చే
దోయిం బైకిని నెత్తీ “యన్న కొడుకుం దున్నాడియుక౯ దానికిం
బాోయశ్చి త్రము చేసికోక నగరపాొకారముక్‌ దాటి నీ

వే యూరో రఘునాథరాయ ! వడిగా ని స్లేగుచున్నావ నక?”

సమరపుఘోష మెల్లం బెలుచం బలుచంబడె పఏరమోద నా

దములును నాగ జే6 డనియి * దారిని నడ్డకుండయ్య నేనిటుల్‌
గమన మొన ర్జు న య్యవనులం బొరిమాల్చుచు నూంచముట్టుగా
యమసభ్థ వారి కాబురుచులార మిళాయినిం బంచిపెట్ట(గ౯, ఇ

౧0.

పాండ్వివాకుండు

అంతట రామశాస్త్రి యనె నన్న కుమారుని. బాపచింతచే
నంతము చేసి తెంతవజు కొద్ది విచారణకాదొ యంత వ

"బ్రంత యు నస్యతంతు(డ వపాన మమోఘము న్యాయశౌ(స్రుసి
ధ్ధాంతము దాన బందివికదా రఘునాథ నృపాలచంద9మా !

ఆ రఘునాథరా వనియె హాసము సేయుచు భూమిపాలు( డె
వ్యారలబంధ నంబునకు బదు-డు కాం డిటు విచ్చుక తితోం
బోరితముం బొనర్ప-గను బోవుచునుంటినిగాని డారిలోం
బాజుండ! స్యాయసూతి_ముల భాష్యములక్‌ విన రానుజాడుమా!

నోలను రామశాస్త్రి రఘునాథుండ! పోరితముం బొనర్పంగాం
నేవు దండము విడిచి య్‌నును 'నేంగుదుం జూలు. జాలు దు
రో్యోగము! మోర లేర్పణుచియున్న. విచారణ శాల యన్న క్రి
డాగ్భహమందు నిట్టు లకటా వనిబభు తః గాన టంచనె౯.

(మోయ (బయాణ భేరి మజత(మోంగెను శంఖము లెల్చసేనలుళా
వాయగులువో తె బాణె నిక బెౌటుండునుం దన కున్న_ సంపడల్‌
త్యాగము వేసి గౌరవపదంబును గూసమువోలె ఏడి తా

చేశాను సాంతపల్లియకు నెప్పటి జీర్ణ కుటీర భూమికి౯, ౧౦

గాం €

(పతిజ్ఞాపాలనము

౧

వాలుచుండెరా మరాటిము9చ్చులద ౦డు
కక మారు జూగరూకు లగప(డు

అంచు దుర్గ పాలు డజమోర దుమరాజు
హాచ్చరించెం బెద్ద యెలుంతోడ.

అందజ కన్న వేళ యది యప్పుడు దుగ్గపు డిండిముంబు పె౯
గం దొనరింపలగా జనము కన్నన దుర్గపుగోడ నెక్కి చరా
డందొడంగ”౯ మరాటులల డా(పలిదిక్కు.న నుక్కు-మోాణి ముక
ముందరి మన్నుమిన్నులను ముట్ట వచ్చుచునుండి రుగ్రులై +

గండువురాటుల మిడుతల
దం డిడి పెనుక తినుంట దగంబయి పో
లి ధి
కుండినవోనా? యని పథి
తుం డగు నల దుర్గరాజు దుమరా జనియొకాం

ల

౧ంధఠా

ప్రతిజ్ఞా సౌాలనన్కూ
భు

దూత యొక్కం డప్పు తో తెంచి చెప్పె ఓవ?
దుమురాజ ! యీసారి దురము వద్దు
ఈవేని చీటిని వీకశ్షీంవుమా యని
యాయంగా, దుమరా జదిటులు చదివె
బుడతకీచుల పెద్దపడవాలతోం జూల
చీనలతోడ విచ్చేసె “సింది?
ఆదరంబుగ వారి కర్చించునది దుర్గ
మఖలంబు, నీకిజే యంతిమాజ్ఞ
విజయనసింహూున కక్కటా విజయలక్రీ
వింతగా. జూచుచుండంగ విముఖమాయె
ఆజి సుంతయు లేకుండ నాజమోారు
దుర్గ మిపుడు మరాటిచేతులకు నిమ్ము,

దుమురాజు దీర నిశా

సముతో ననె వీరధర్శచరితమునకు భూ

రమణుని హూుుకుమునకును నీ

సమురములో నమర మిపుడు సందర్శించె౯ ” *

౧౦౯

కథలు, గాధల

అలి

అంత నా దూత లేచి పోరాడవలద
టంచు నెల్లెడ డప్పు కొట్లించె మిగుల
దుర్ల్గపాలుండు దుమురాజు దుఃఖ మెదను
బొదల నిలంబజెం బాపాణమూర్తి వోలె.

వేళ గడణాను వడంకను బీఠభూమి
ఆలమందలు దవ్వులయంద మనసలె
గొలవిలల వీల్లన. గోవిపాట
దట్టమగు చెట్లనీడల దద్దరల్లె,

“ఈ యజమోరు దుర్గమును చేలిక యే యెడ నప్పగించెనో

యాయెడ నాదు దేవామున( (బాణము లుండ న రాత్యథినముక
'జేయను గోట? యంచు నెద జేసితి దొడ్డప తొక, “దీని భూ
నాయకు నానచే విడువనా? యనుచు౯దుమురాజు గో(జిలె౯

3

రాజపుత్ర సేన రగులు రోసంబుతో
సిగ్గుతోడ సమరచేష్ట యుడి”
దుర్గపాలకుండు దుమరాజు తోరణం
బందు నిలిచె మూట లాడకుండ,

3౧3౧ల

ప౦తిజ్ఞాపొాలనము
త్తు

కోావిరంగువేలం గ టి సంధ్యా జీవి
పశ్చిమాంతమునకు వంగివచ్చె

మన్ను మిన్ను జేర్చి మజి మరాటులదండు
కడకు నాలా నోటగవంకు ముందు.

“ద్యారంబందులం బోవుచుండితిరి నిదళ౯ మోర లె వ్యారయా?
మో రెవా(రలు లెండులెండు వడిగా మెడ్డుండు దా రంబుి నా
చేరుం బల్క. రట౯ శయాళు వపు డొక్కి.లేని పత్యు త్త
పాోరంభం బది లేక దీర్ణ మగు నిద్రావస్థ జెంబె” ద్ఫుటి౯.

ఏరధర్మమునకు విభుని యానతికిని

బోరుచిచ్చు నార్పుపొంకు నౌర

దుర్షనీమముందు దుమరాజు పోణార్చ

ణంబు చేసె బెఅవిధంబు లేక. ౧_౨

౧౧౧

వుట
20
A

3౧
కిం
33
౪3
శన

AX

3౧
శిర

పద వ్రు

OO.

x Xe ౬

6

౧౭

తప్పు
చినుంగుపొత్‌
రటుకొ
తెంపి
దోచిరి
భటాలికి
ీకటుల్‌
-వ్‌కటుల
తూడు
నురుగు
ఒనర్చుడు
కబిఠరు
ఏ? "
దాపలి
జేంగురించిన

ఒప్ప3
చిను6గు పొంత
రట్టు
తలపి
దోంచిరి
భటావళి
చీకళటుల్‌
-వీంకటుల
తూడు
నురుగు
ఒనరు డు
కఖీరు
ఏలా ఈ
దడదాయలి
జే తంచిన

ఆంధ గంథాలయ ముదాిక్షరశాల,
బెజవాడ - 1940.

1(366